DOS KRÍSIS, DOS KARA: E RÒL VARIABEL DI E GEZAGHÈBER DI BONEIRU

Kralendijk,- E karta di e gezaghèber di dia 10 di ougùstùs tokante kontinuidat di gobernashon ta parse un atvertensia responsabel. Sinembargo, esun ku ta kompar’é ku su aktuashon anterior, ta mira un imágen menos konsistente: e gezaghèber ta parse di ta apliká su instrumentonan i e ròl di konseho insular na un manera diferente, dependiendo di e situashon.

Dies dia despues di e karta di gezaghèber, frakshon M21 a hasi pregunta basá riba artíkulo 172, insiso dos di WolBES, kaminda e responsabilidat di e gezaghèber pa promové integridat gubernamental ta ankrá. Esaki ta relevante, pasobra e mes ta papia di “señalnan di posibel metementu polítiko den e aparato atministrativo”, sin indiká kua paso formal a keda tumá. A aktivá un persona di konfiansa, un keho formal serka e sekretario insular a keda entregá, òf eventualmente un denunsia a wòrdu hasí?

Tambe e karta di 10 di ougùstùs no ta un nota atministrativo (ambtsbericht): e no ta dirigí na e representante di Reino, e no ta lig’á na un base legal spesífiko di kompetensia, i e no ta kontené un dosié ku echonan konkreto i verifiká manera e nota atministrativo di e anterior gezaghèber Thodé di 2011. Loke ta pasa aki ta ku un preokupashon serio ta ser ekspresá, sin ku ta bisto ku e trayekto formal korespondiente a ser inisiá.

Na mesún momento, e gezaghèber ta pone e responsabilidat enfátikamente serka konseho insular, kende, “bou di òf sin guia”, mester yega na un solushon. Esaki no ta mashá realístiko. Resientemente e konseho a trata shete moshon riba asuntunan ku ya tabata señalá entre ocho i diesshete luna promé, miéntras ku den e koalishon, si por yam’é komo tal ainda, ta komuniká via karta ku kopia i konferensia di prensa i hasta ta hasi pregunta ofishal na kolegio tokante deklarashonnan públiko di un ex diputado. Ademas, frakshonnan manera UPB ta skohe pa un posishon di warda-i-mira: retirá konfiansa sin lag’e tin konsekuensia gubernamental, sin moshon i sin alternativo. Bou di e sirkunstansianan aki, e yamada na konseho insular dor di gezaghèber ta korè peliger di bira prinsipalmente un skuifmentu di responsabilidat.

Presisamente e komparashon ku e asunto di Santa Clara ta hasi e  ròl variabel bisto. Ora pregunta a lanta tokante transakshonnan di tereno i e ròl di un diputado den esaki, e gezaghèber mes a tuma e inisiativa. El a duna EBBEN Partners e enkargo pa hasi un rekonstrukshon di echonan, el a tene e direkshon den su propio man, i ela rechasá petishonnan pa un second opinion òf investigashon adishonal. Na mesún momento ela deklará ku e huisio polítiko di kontenido tokante posibel komportashon no-integro tabata na konseho insular.

Sinembargo, e tempu ei e gezaghèber no a señalá konseho insular tokante su propio kompetensianan di investigashon, por ehèmpel un investigashon di konseho mes òf un komishon segun artíkulo 117 di WolBES, i tampoko a ofresé apoyo pa por a hasi mas investigashon di forma independiente. E konseho simplemente a haña e rapòrt i e mensahe ku e huisio polítiko tabata pa nan.

Den e krísis di kontinuidat aktual, kasi lo kontrario ta pasando: no tin investigashon propio, no tin un nota atministrativo i no tin un direkshon similar, pero sí un yamada enfátiko na konseho insular pa e mes yega na un solushon.

Esaki ta e núkleo di e inkonsistensia. Serka Santa Clara e gezaghèber a tene e maneho riba e investigashon i a referí na konseho pa e huisio polítiko. Awor e ta laga investigashon propio i un trayekto formal un banda, i e ta pone hustamente un solushon serka e mesún konseho.

Komo presidente di konseho insular, e ta institushonalmente situá hustamente na e punto sentral entre e konseho i e maneho ehekutivo. Esaki ta hasi e kos bastante menos konvinsente pa gezaghèber simplemente dirigí su mes na konseho insular manera e ta un aktor eksterno ku mester bini ku un solushon riba su mes.

P’esei e pregunta di M21 ta toka un punto gubernamental mas fundamental: no solamente si investigashon ta nesesario tokante e metementu polítiko señalá, sino i riba tur kos pakiko e gezaghèber ta yena su ròl legal i gubernamental den e dos krísis gubernamental aki na un manera asina diferente, i riba kua fundeshi gubernamental obhetivo e distinshon aki ta basá.

FUENTE: WILLEM A. CECILIA ANALISTA POLÍTIKO.

NEDERLAND:

TWEE CRISISSEN, TWEE GEZICHTEN: DE WISSELENDE ROLOPVATTING VAN DE GEZAGHEBBER.

Kralendijk,- De brief van de gezaghebber van 10 augustus over de continuïteit van het bestuur oogt als een verantwoordelijke waarschuwing. Wie deze echter vergelijkt met zijn eerdere optreden, ziet een minder consistent beeld: de gezaghebber lijkt zijn instrumenten en de rol van de eilandsraad verschillend in te vullen, afhankelijk van de situatie.

Fractie M21 stelde daags na de brief vragen op grond van artikel 172, tweede lid WolBES, waarin de verantwoordelijkheid van de gezaghebber voor het bevorderen van bestuurlijke integriteit is verankerd. Dat is relevant, omdat hij zelf spreekt over “signalen van mogelijke politieke inmenging in het ambtelijk apparaat”, maar niet aangeeft welke formele stappen daarop zijn gevolgd: inschakeling van een vertrouwenspersoon, een formele klacht bij de eilandsecretaris of eventueel aangifte.

Ook is de brief van 10 augustus geen ambtsbericht: hij is niet gericht aan de Rijksvertegenwoordiger, niet gekoppeld aan een specifieke wettelijke bevoegdheidsgrondslag en bevat geen dossier met concrete, geverifieerde feiten zoals het ambtsbericht van toenmalige gezaghebber Thodé uit 2011. Er wordt dus een ernstige zorg uitgesproken, zonder dat zichtbaar is dat het bijbehorende formele traject is ingezet.

Tegelijk legt de gezaghebber de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de eilandsraad, die “al dan niet met begeleiding” tot een oplossing moet komen. Dat is weinig realistisch. De raad behandelde recent zeven moties over kwesties die al acht tot zeventien maanden eerder waren gesignaleerd, terwijl binnen de huidige losse coalitie bovendien steeds vaker via cc-brieven en persconferenties wordt gecommuniceerd en vragen gesteld over publieke beweringen van een ex gedeputeerde die blijkbaar belangrijker zijn. Bovendien kiezen fracties als UPB voor een afwachtende positie: het vertrouwen opzeggen zonder daar bestuurlijke consequenties aan te verbinden, zonder motie en zonder alternatief. Onder die omstandigheden dreigt de oproep aan de raad vooral een verschuiving van verantwoordelijkheid te worden.

Juist de vergelijking met de Santa Clara-kwestie maakt de wisselende rolopvatting zichtbaar. Bij vragen over grondtransacties en de rol van een gedeputeerde nam de gezaghebber zelf het initiatief. Hij gaf EBBEN Partners opdracht tot een feitenreconstructie, hield de regie in eigen hand en wees verzoeken om een second opinion of aanvullend onderzoek af. Tegelijk stelde hij dat het inhoudelijke politieke oordeel over mogelijk niet-integer handelen aan de eilandsraad was.

De raad werd toen echter niet gewezen op haar eigen onderzoeksbevoegdheden, bijvoorbeeld een raadsonderzoek of een commissie ex artikel 117 WolBES, en kreeg evenmin ondersteuning aangeboden om zelfstandig verder onderzoek te doen. Zij kreeg het rapport en de boodschap dat het politieke oordeel aan haar was.

In de huidige continuïteitscrisis gebeurt vrijwel het tegenovergestelde: geen eigen onderzoek, geen ambtsbericht en geen vergelijkbare regie, maar wél een nadrukkelijk beroep op de eilandsraad om zelf tot een oplossing te komen.

Daar ligt de kern van de inconsistentie. Bij Santa Clara hield de gezaghebber de regie over het onderzoek en verwees hij naar de raad voor het politieke oordeel. Nu laat hij eigen onderzoek en een formeel traject achterwege en legt hij juist de oplossing bij diezelfde raad.

Als voorzitter van de raad bevindt hij zich institutioneel precies op het scharnierpunt tussen raad en dagelijks bestuur. Dat maakt het minder overtuigend om de raad eenvoudigweg als een externe actor aan te spreken die zelf maar tot een oplossing moet komen.

Daarom raakt de vraag van M21 aan een fundamenteler bestuurlijk punt: niet alleen of onderzoek nodig is naar de gesignaleerde politieke inmenging, maar vooral waarom de gezaghebber zijn wettelijke en bestuurlijke rol in deze twee bestuurlijke crises zo verschillend invult, en op welke objectieve bestuurlijke gronden dat onderscheid berust.

Willem A. Cecilia Politiek analist