Kralendijk,- Edukashon mester reflehá e realidat lokal, kultura, idioma, historia i eksperensianan di bida di muchanan di Bonaire. Pa dekadanan promé ku 2010, skolnan di Bonaire tabata mayormente okupá pa maestro nan lokal ku tabata papia Papiamentu i ku tabata komprondé e konteksto sosial i kultural di Bonaire. Ku e kambionan konstitushonal di 2010, a implementá reformanan signifikativo pa alineá edukashon na Bonaire mas serka ku standarnan Hulandes Oropeo.
Bonerianonan ta kòrda ku e kambio estatal di 2010 aproksimadamente 40 edukadó lokal a wordu gradualmente saka for di sistema di edukashon i remplasá pa maestro stranhero ku no tabata papia Papiamentu. E kambio aki a duna prioridad na normanan edukativo Hulandes Oropeo riba e realidat Karibeño di Bonaire, kreando un sistema kada bes mas deskonektá di idioma, kultura i eksperensianan di studiantenan lokal.
Kambionan similar a tuma lugá den liderato di Scholengemeenschap Bonaire (SGB). Lydia Emerencia, un di e último direktoranan lokal i un akademiko sumamente respetá, I tambe ex-Gezaghèber ku tabata konsiente di derechonan, a wordu remplasá komo parti di un transishon mas amplio na nivel di direktornan reklutá for di Hulanda Oropeo. Segun mayoranan i estudiantenan, maneho i kuríkulu di edukashon estranhero a debilitá e sentido di identidat, pertenensia i konekshon di studiantenan ku Bonaire.
Sinja historia di Bonaire òf elemine for di edukashon? – Ku ta asina kla segun fundamentonan internashonal di derechonan humano ku edukashon ta un derecho, e ora ey ta mustra ku ta un intento I akshon deliberadamente di Ministerio Hulandes di Edukashon I tolera I apoya pa e liderato edukativo I gubernamental lokal di Bonaire pa esklushon I falta di prioridat na historia di Bonaire. Muchanan tin derecho di siñja tokante e pasado di nan isla, inkluyendo su herensia indígena, historia kolonial, desaroyo kultural i e luchanan i logronan ku a forma e komunidat.
Ku e kambionan konstitushonal di 2010, e sistema di edukashon a bira kada bes mas alineá ku kuríkulu Hulandes Oropeo miéntras ku historia, kultura i realidatnan lokal di Bonaire no ta haña sufisiente atenshon. Esaki a kontribuí na marginalisashon di konosementu lokal i a debilitá e komprondementu di studiantenan tokante nan herensia i identidat.
Derechonan lingwistiko, identidat i igualdat di oportunidat – Importansia di idioma ta fundamental. Pa generashonnan, Papiamentu tabata e idioma di e pueblo Boneriano i te awor e ta keda sentral den identidat kultural i bida sosial.
Artíkulo 29(1)(c) di e Konvenshon di Nashonnan Uní riba e Derechonan di e Mucha ta stipulá ku edukashon di un mucha mester ta dirigí na desaroyo di respet pa su mayoranan, su identidat kultural, idioma i balornan, tambe pa e balornan nashonal di e pais kaminda e mucha ta biba, e pais di su orígen, i pa sivilisashonnan diferente di esun di dje mes.
Despues di intervenshon di BHRO enfoka riba derechonan humano serka Ministerio Hulandes di Edukashon i na nivel di Konseho di Derechonan Humano na Geneva, a pone ku Ministerio Hulandes di Edukashon a rekonosé den su komunikashon ku BHRO e importansia di Papiamentu i e nesesidat di edukashon ku ta reflehá e indentidat kultural di studiantenan na Bonaire. Ministerio tambe a rekonosé ku tur mucha tin derecho di desaroyá te na su potensial kompleto i ku igualdat di oportunidat den edukashon mester wordu protehá.
Mayoranan, studiantenan i un yamada kresiente pa hustisia – Preokupashonnan presentá na BHRO pa mayoranan, edukadónan i organisashonnan di sosiedat sivil, via testimonio, kehonan, kartanan i petishonnan firmá pa mas ku 250 mayor, stakeholder i maestro, ta sigui resaltá problemátikanan relashoná ku maneho di idioma, igualdat di oportunidat, partisipashon di mayoranan, representashon kultural i resultadonan edukativo.
E preokupashonnan aki a hiba BHRO pa sigui ku proseduranan formal di keho, petishonnan, sumishonnan na mekanismonan di derechonan humano di Nashonan Uní i diskushonnan den Parlamento Hulandes.
Pa kwa futuro nos ta preparándo nos muchanan? – Manera e serie aki lo demostrá, e diskushon no ta simplemente tokante skolnan, eksamennan òf prestashon akademiko. E ta tokante si edukashon na Bonaire ta reflehá adekuadamente e idioma, kultura, historia, identidat i realidatnan di bida di muchanan Boneriano, miéntras ku ta prepará nan pa partisipá plenamente den sosiedat i kontribuí na futuro di Bonaire.
Pregunta ta: si derecho na edukashon por wordu realisá kompletamente si muchanan Boneriano no ta wordu eduka den un manera ku ta reflehá nan idioma, kultura, historia, komunidat i eksperensianan di bida, miéntras ku ta prepará nan pa e futuro di Bonaire?
James Finies – Fundado BHRO
FUENTE: BONAIRE HUMAN RIGHTS ORGANIZATION



GIPHY App Key not set. Please check settings