Redakshon
Willemstad/Philipsburg – Tantu Kòrsou komo Sint Maarten ta sigui mustra resiliensia, prinsipalmente danki na e nivel di aktividat turístiko i e invershonnan privá ku ta andando.
Entretantu, e reto prinsipal ku nos union monetario ta enfrentá ya no ta rekuperashon ekonómiko. Awor, mester traha mas bien pa mantené e kresementu aktual i fortalesé nos resiliensia den un ambiente internashonal den kua tin kada bes mas tantu insertidumbre.
E plan di Estado Hulandes pa progresivamente retirá algun fondo ku e tin depositá na Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS) lo nifiká un bahada den nos reserva ofisial bruto, aunke segun proyekshon, e nivel di kobertura di importashon lo permanesé riba e norma di tres luna. Esakinan ta algun di e konklushonnan prinsipal di e Boletin Ekonómiko di CBCS di sèptèmber 2026.
Salvaguardá stabilidat eksterno ku maneho sólido Salvaguardá stabilidat eksterno (esta, mantené e tasa fiho entre florin karibense i dòler merikano) ta keda un di e prioridatnan mas importante pa CBCS. Ora ta trata di ekonomia chikitu i sumamente habrí, pa mantené konfiansa den e tasa di kambio fiho, tin mester di un nivel adekuá di reserva di divisa, monitoreo efektivo di fluho di kapital i un kuadro regulatorio ku ta fomentá aksesibilidat di merkado sin pèrdè disiplina i prudensia for di bista.
‘E reformanan implementá na 2024, manera introdukshon di un mínimo mas haltu pa transakshon ku tin mester di lisensia di kambio di divisa i implementashon di un modelo mas basá riba riesgo, ta mustra ku modernisashon i liberalisashon no mester bai a kosto di supervishon efektivo’, asina Ference Lamp, Presidente nobo di CBCS, a splika.
En bista di esaki, e plan di Estado Hulandes pa repatriá fondo ku e tin na CBCS meresé debido atenshon. Pa algun aña kaba, e pagonan di interes i kapital ku gobièrnu di Kòrsou i di Sint Maarten a hasi na Estado Hulandes a bin ta akumulá riba kuenta na CBCS ya ku no a retirá nan.
Komo resultado, nan a bin ta kontribuí na e reserva ofisial bruto i kobertura di importashon di nos union monetario. Pues, e repatriashon progresivo akí ta bai redusí e espasio ku tin disponibel, den forma di reserva di divisa, pa por apsorbé shòk den futuro.
No opstante, segun proyekshon, e kobertura di importashon lo keda riba e norma di tres luna. ‘E desaroyo akí ta suprayá e importansia di implementá maneho ku lo yuda frena e défisit ku tin riba kuenta koriente, hasi finansa públiko mas resiliente i fortalesé e kapasidat di nos union monetario pa generá divisa’, Lamp a deklará.
Fundeshi mas amplio pa kresementu resiliente i inklusivo Segun Lamp, pa por redusí nos vulnerabilidat pa shòk eksterno, diversifikashon ekonómiko tambe ta keda un aspekto esensial. ‘Turismo lo sigui sirbi komo e motor prinsipal di kresementu na Kòrsou i Sint Maarten, i invershon kontinuo den e sektor ei ta importante pa mantené entrada di divisa, empleo i aktividat ekonómiko ligá na turismo.
Pero ademas di sigui desaroyá turismo, mester invertí den mas sektor di ekonomia, pa di e manera ei reforsá e efektonan indirekto pa un parti mas grandi di e kasnan di famia i negoshinan por benefisiá di e kresementu’, Lamp a splika. Kuenta satélite di turismo (Tourism Satellite Account, TSA) ta hunga un papel importante den kuadro akí, ya ku nan ta duna un bista mas kla di e manera ku turismo ta kontribuí na vários sektor.
Sinembargo, mester investigá mas a fondo kon por oumentá e balor agregá di turismo, retené un parti mas grandi di esaki i redusí fuga ekonómiko. ‘Pa mantené stabilidat makroekonómiko, e vínkulonan doméstiko mester bira mas fuerte i un parti mas grandi di e balor agregá mester keda den e ekonomianan lokal, pa asina amplia e fundeshi pa kresementu, krea mas espasio pa wanta shòk i logra pa un parti mas grandi di poblashon benefisiá di kresementu ekonómiko,’ asina Lamp a enfatisá. Ademas, Kòrsou mester sigui eksplorá e oportunidatnan ku energia renovabel ta brinda pa hasi nos ménos dependiente di importashon di petroli.
I segun ku e relashon ku Venezuela bai normalisando, esei por krea potensial pa servisio relashoná ku krudo, aktividat di bùnker i demas servisio marítimo ku tambe mester ser eksplorá. Algun prioridat krusial pa Sint Maarten ta un mihó sistema pa finansiamentu di riesgo di desaster, mas resiliensia klimátiko i desaroyo di infrastruktura i servisio públiko pa kompañá kresementu di turismo.
Un mihó mobilisashon di entrada interno di gobièrnu tambe ta importante pa asina, den tempu di prosperidat ekonómiko, por krea reserva i espasio riba presupuesto pa wanta shòk. E manera ku e entradanan di impuesto riba konsumo a bin ta desaroyá resientemente ta indiká ku medida pa stimulá kumplimentu por tin un bon efekto riba kobransa di entrada di gobièrnu.
Na komparashon, entrada for di impuesto riba salario ta prestando ménos fuerte, loke ta indiká ku tin mester di medida mas spesífiko pa stimulá entrega di informashon di salario i kombatí trahamentu sin paga impuesto i prima.
‘Riba un plano mas amplio, ámbos pais tin ku sigui mehorá nan klima di invershon mediante medida konkreto pa redusí karga atministrativo, mehorá akseso na finansiamentu pa empresa chikitu i mediano, i adaptá e programanan di enseñansa i di preparashon laboral mas tantu na e nesesidatnan di merkado laboral’, asina Lamp a deklará.
Den invershon públiko, mester duna prioridat na proyekto ku ta ofresé benefisio ekonómiko bisto, manera proyekto di infrastruktura pa mehorá nos kapasidat di transporte i logístika, resiliensia klimátiko, siguridat energétiko i potensial di eksportashon.
Na mes momento, ta esensial pa atraé invershon direkto for di eksterior ku lo yuda hisa nos kapasidat di produkshon, entrada di eksportashon i kompetitividat eksterno, sin oumentá e karga di debe di gobièrnu.
‘Na final di kuenta, e reto ta di utilisá e dinamismo ekonómiko aktual pa generá adelanto duradero riba tereno di produktividat, kompetitividat i nivel di bida, i na mes momento hasi nos ekonomianan mas resiliente kontra shòk.
Ku invershon den kapasidat di produkshon i kreando e kondishonnan nesesario pa tantu empresa komo persona individual por prosperá, Kòrsou i Sint Maarten por usa e oportunidatnan nobo ku presentá pa generá kresementu sostenibel i inklusivo’, asina Lamp a konkluí.
E teksto kompleto di e Boletin Ekonómiko di sèptèmber 2026 ta disponibel riba wèpsait di CBCS na https://www.centralbank.cw/publications/economic-bulletins/2026
FUENTE: CBCS/LIVE99FM
NEDERLAND:
VEERKRACHT IS NIET VANZELFSPREKEND BREDERE FUNDAMENTEN NODIG VOOR INCLUSIEVE GROEI
Willemstad/Philipsburg — Zowel Curaçao als Sint Maarten blijven veerkracht tonen, vooral dankzij de toeristische activiteit en aanhoudende particuliere investeringen.
De belangrijkste uitdaging voor de monetaire unie is niet langer herstel, maar het vasthouden van de groei en het versterken van de veerkracht in een steeds onzekerder extern klimaat.
De geplande gefaseerde onttrekking van middelen die de Nederlandse Staat bij de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS) aanhoudt, zal de bruto officiële reserves verlagen, terwijl de importdekking naar verwachting boven de norm van drie maanden blijft.
Dit zijn enkele van de belangrijkste bevindingen uit het Economisch Bulletin van september 2026 van de CBCS. Waarborgen van externe stabiliteit door gedegen beleid Een belangrijke prioriteit blijft het waarborgen van de externe stabiliteit.
Bij kleine en zeer open economieën hangt het vertrouwen in de vaste wisselkoers af van toereikende deviezenreserves, effectieve monitoring van kapitaalstromen en een regelgevend kader dat openheid combineert met discipline en prudentie.
‘De hervormingen die in 2024 zijn doorgevoerd, waaronder de hogere drempel voor deviezenvergunningen en een meer risicogebaseerde aanpak, laten zien dat modernisering en liberalisering samen kunnen gaan met effectief toezicht’, legt Ference Lamp, de nieuwe president van de CBCS, uit.
Tegen deze achtergrond verdient de geplande repatriëring van de middelen die de Nederlandse Staat bij de CBCS aanhoudt, bijzondere aandacht.
Jarenlang zijn aflossingen en rentebetalingen van de overheden van Curaçao en Sint Maarten aan de Nederlandse Staat opgebouwd op rekeningen bij de CBCS. Doordat deze middelen niet werden opgenomen, droegen zij bij aan de bruto officiële reserves en de importdekking van de monetaire unie.
De gefaseerde repatriëring verkleint daarom de externe buffer waarmee toekomstige schokken kunnen worden opgevangen, al blijft de importdekking naar verwachting boven de drie-maandennorm.
‘Dit benadrukt het belang van beleid dat het tekort op de lopende rekening beperkt, de budgettaire veerkracht vergroot en het vermogen van de monetaire unie om deviezen te genereren versterkt’, merkt Lamp op.
Bredere fundamenten voor veerkrachtige en inclusieve groei Volgens Lamp blijft ook diversificatie van de economieën essentieel om de kwetsbaarheid voor externe schokken te verkleinen. ‘Toerisme blijft de belangrijkste motor van de groei in Curaçao en Sint Maarten, en blijvende investeringen in de sector zijn belangrijk om de deviezeninkomsten, de werkgelegenheid en de daaraan verbonden bedrijvigheid op peil te houden.
Verdere ontwikkeling van het toerisme moet echter ook hand in hand gaan met investeringen in andere sectoren van de economie, zodat de uitstralingseffecten worden versterkt en een breder deel van de huishoudens en bedrijven van de groei kan profiteren’, aldus Lamp.
Toerisme-satellietrekeningen (Tourism Satellite Accounts, TSA’s) spelen hierbij een belangrijke rol. Zij geven een duidelijker beeld van de bijdrage van het toerisme aan de verschillende sectoren.
Tegelijkertijd is grondiger onderzoek nodig om vast te stellen hoe de toegevoegde waarde van het toerisme kan worden vergroot en effectiever kan worden benut, en hoe weglekeffecten kunnen worden beperkt. ‘Het behoud van macro-economische stabiliteit vraagt om sterkere binnenlandse verbindingen en het lokaal vasthouden van meer toegevoegde waarde, om zo bredere fundamenten voor de groei en sterkere buffers te creëren, en te garanderen dat een groter deel van de bevolking profiteert van de economische expansie’, benadrukt Lamp. Curaçao moet daarnaast het potentieel van duurzame energie blijven verkennen om de afhankelijkheid van olie-import te verminderen. Daarnaast biedt de geleidelijke normalisering van de betrekkingen met Venezuela kansen voor olie- en bunkeractiviteiten en overige maritieme dienstverlening. Voor Sint Maarten blijven het versterken van de financiering van rampenrisico’s, het verbeteren van de klimaatbestendigheid en het laten meegroeien van toereikende infrastructuur en publieke voorzieningen met het toerisme cruciale prioriteiten. Het versterken van de binnenlandse overheidsinkomsten is eveneens van belang voor de opbouw van budgettaire buffers in tijden van economische voorspoed. Recente ontwikkelingen in de belastinginkomsten uit consumptie wijzen erop dat maatregelen ter bevordering van de naleving kunnen bijdragen aan een betere belastinginning, terwijl de achterblijvende loonbelasting inkomsten juist wijzen op de noodzaak van gerichtere maatregelen op het gebied van loonaangifte en niet-aangegeven arbeid. ‘Meer in het algemeen moeten beide landen het investeringsklimaat blijven versterken met concrete maatregelen die de administratieve lasten verlichten, de toegang tot financiering voor kleine en middelgrote ondernemingen verruimen en onderwijs- en opleidingsprogramma’s beter laten aansluiten op de behoeften van de arbeidsmarkt’, stelt Lamp. Bij overheidsinvesteringen moet voorrang worden gegeven aan projecten met een duidelijk economisch rendement, waaronder infrastructuurprojecten die de transport- en logistieke capaciteit, de klimaatbestendigheid, de energiezekerheid en het exportpotentieel versterken. Tegelijkertijd is het essentieel om buitenlandse directe investeringen aan te trekken die de productiecapaciteit, de exportinkomsten en het externe concurrentievermogen ondersteunen zonder de overheidsschuld te verzwaren. ‘Uiteindelijk is de uitdaging om het huidige economische momentum te vertalen naar blijvende verbeteringen van de productiviteit, het concurrentievermogen en de levensstandaard, en tegelijk de weerbaarheid tegen toekomstige schokken te versterken. Door te investeren in productiecapaciteit en de voorwaarden te scheppen waaronder bedrijven en mensen kunnen gedijen, kunnen Curaçao en Sint Maarten nieuwe kansen omzetten in duurzame en inclusieve groei’, concludeert Lamp. De volledige tekst van het Economisch Bulletin van september 2026 is beschikbaar op de website van de CBCS op https://www.centralbank.cw/publications/economic-bulletins/2026
ENGELS:
RESILIENCE CANNOT BE TAKEN FOR GRANTED BROADER FOUNDATIONS REQUIRED FOR INCLUSIVE GROWTH
Willemstad/Philipsburg – Both Curaçao and Sint Maarten continue to demonstrate resilience, supported primarily by tourism activity and ongoing private investment. The main challenge facing the monetary union is no longer recovery but sustaining growth and strengthening resilience in an increasingly uncertain external environment. The planned phased withdrawal of funds held by the Dutch State at the Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS) will reduce gross official reserves, while import coverage is projected to remain above the three-month benchmark. These are among the key findings of the CBCS Economic Bulletin of September 2026. Safeguarding external stability through sound policies A key priority remains safeguarding external stability. In small and highly open economies, confidence in the peg depends on adequate foreign exchange reserves, effective monitoring of capital flows, and a regulatory framework that balances openness with discipline and prudence. “The reforms implemented in 2024, including the higher threshold for foreign exchange licenses and a more risk-based approach, show that modernization and liberalization can coexist with effective supervision,” explained Ference Lamp, the new President of the CBCS. Against this backdrop, the planned repatriation of funds held by the Dutch State at the CBCS deserves careful attention. For several years, principal and interest payments made by the governments of Curaçao and Sint Maarten to the Dutch State accumulated in accounts held at the CBCS. As these funds were not withdrawn, they contributed to the monetary union’s gross official reserves and import coverage. The phased repatriation will therefore reduce the external buffer available to absorb future shocks, although import coverage is projected to remain above the three-month benchmark. “This underscores the importance of policies that help contain the current account deficit, enhance fiscal resilience, and strengthen the monetary union’s capacity to generate foreign exchange,” noted Lamp. Broadening the foundations for resilient and inclusive growth According to Lamp, diversifying the economies also remains essential to reduce vulnerability to external shocks. “Tourism will remain the main driver of growth in Curaçao and Sint Maarten, and continued investment in the sector is important to sustain foreign exchange earnings, employment, and related business activity. However, further tourism development should also go hand in hand with investment in other sectors of the economy, so that spillovers are strengthened and a broader share of households and businesses can benefit from growth,” explained Lamp. Tourism Satellite Accounts (TSAs) play an important role in this regard by providing a clearer view of tourism’s contribution across sectors. At the same time, more thorough research is needed to identify how value added of tourism can be increased and more effectively captured, and how leakages can be reduced. “Preserving macroeconomic stability will require enhancing domestic linkages and retaining more value added locally, broadening the foundations of growth, strengthening buffers, and ensuring that a larger share of the population benefits from economic expansion,” Lamp emphasized. Curaçao should furthermore continue exploring opportunities in renewable energy to reduce its dependence on oil imports, as well as potential oil and bunkering, and other marine-related services that could arise from a gradual normalization of relations with Venezuela. For Sint Maarten, strengthening disaster-risk financing, improving climate resilience, and ensuring that tourism growth is matched by adequate infrastructure and public services remain critical priorities. Strengthening domestic revenue mobilization is also important for building fiscal buffers in times of economic prosperity. Recent developments in consumption-based tax revenues suggest that compliance initiatives can support revenue collection, while the weaker performance of wage tax revenues points to the need for more targeted measures related to payroll reporting and undeclared employment. “More broadly, both countries should continue improving the investment climate through concrete measures that reduce administrative burdens, improve access to finance for small and medium-sized enterprises, and better align education and training programs with labor-market needs,” Lamp stated. Public investment should be prioritized toward projects with clear economic returns, including infrastructure projects that strengthen transport and logistics capacity, climate resilience, energy security, and export potential. At the same time, attracting foreign direct investment that supports productive capacity, export earnings, and external competitiveness without adding to the public debt burden will be essential. “Ultimately, the challenge is to translate the current economic momentum into lasting improvements in productivity, competitiveness, and living standards while strengthening resilience to future shocks. By investing in productive capacity and creating the conditions for businesses and people to thrive, Curaçao and Sint Maarten can convert emerging opportunities into sustainable and inclusive growth,” concluded Lamp. The complete text of the September 2026 Economic Bulletin is available on the CBCS website at https://www.centralbank.cw/publications/economic-bulletins/2026
GIPHY App Key not set. Please check settings