Kralendijk,- E rapòrt di EBBEN Partners titulá ‘Feitenreconstructie Santa Clara’, resientemente a bira públiko. Riba petishon di Entidat Públiko Boneiru a hasi un investigashon riba e dosié aki. E konklushon tabata: ningun “intenshon malisioso, enrikesimentu propio ni otro irregularidat.” Solamente un  par di “punto pa siña for di dje òf mehorá” ta keda. E konklushon aki meresé un análisis krítiko — no pasobra ta duda den e hechonan sino hustamente pasobra e hechonan ku e rapòrt mes a establesé ta mustra den un direkshon hopi diferente kompará ku e konklushon.

EBBEN a dokumentá den paragrafo 3.4 ku diputado Abraham riba 4 di mart 2025 a manda un e-mail na e sekretario di e isla i e manehadó di programa ku dokumentonan athuntu. Un desishon den konsepto di kolegio ehekutivo i un karta den konsepto pa e makelar, kaminda  tur dos despues a wòrdu adoptá práktikamente sin kambio. Abraham mes tambe a tuma kontakto ku e makelar pa verifiká si gobièrnu ainda por bin ku oferta, mientras ku ya tabatin un oferta privá kaba. Ademas, ela informá su primo — un di e herederonan pues e partido ku ta bende — tokante e interes di  gobièrnu, promé ku esaki a wòrdu komuniká ofisialmente.

E preis final di kompra tabata $450.000. $55.000 riba di e preis ku tabata pidi pa un tereno sin konekshon di awa, koriente i un infrastruktura adekuá. No tabata tin prosedura di destaho públiko,  aprobashon di e konseho insular, i no tabata tin ningun kuadro di maneho aprobá pa  konseho insular. E maneho di Tera Boneiru 2022–2025 ta eksigí pa tal tipo di kompra tin un zona di eksplotashon establesí i un kaso di negoshi (business case) motivá. Tur dos tabata falta.

E konklushon di EBBEN Partners ku no tabata tin “ningun intenshon malisioso” no ta un stándart di integridat. Den atministrashon públiko, no solamente e norma di konflikto di interes real ta aplikabel, sino tambe esun di e aparensia di un konflikto di interes. No ta sufisiente pa sali for di e sala di reunion na e momento di tuma desishon, si abo mes ya a determiná e resultado di e desishon. Artíkulo 18 hunto ku artíkulo 14 insiso 2 di e Reglamento di Orden di kolegio ehekutivo ta prohibí tur tipo di interferensia den asuntonan kaminda imparsialidat ta na òrdu. Abraham demonstrativamente a interferí ku e kompra di tereno di su mes famia — den kontradikshon ku tantu e letra i e spíritu di e norma aki.

Den e listanan públiko di desishon di e reunionnan di kolegio ehekutivo di dia 12 di mart 2025 i 11 di juni 2025, diputado Abraham ta wòrdu menshoná komo presente pa e reunion den su totalidat. Ningun kaminda riba e listanan di desishon públiko ta menshoná ku ela dispensá su mes pa e punto di agènda tokante e kompra di tereno pa motibu di laso familiar. Esei lo mester tabata e kaso. Solamente den e nótulanan interno konfidensial su ausènsia pa e punto di agènda spesífiko aki a wòrdu registrá korektamente — pero esakinan no ta públiko.

Esaki ta e eror stratégiko kardinal den e dosié aki. E lista públiko di desishon lo mester a menshoná eksplísitamente ku Abraham tabata ausente durante e tratamentu di e punto di agènda aki i e motibu. Pasobra si esaki a sosodé, pueblo di Boneiru i konseho insular por konstatá si un diputado ku un interes familiar direkto tabata involví den un kompra di tereno di parti di gobièrnu pa un suma di $450.000. Ora e omishon a sali na kla, tabata hustamente eaki ku a pone tur e asunto kuminsá lora.

Sin e omishon aki, e orkestrashon informal di Abraham — e skirbimentu di dokumentonan atministrativo, e dirigimentunan di e funshonarionan, e kontakto ku e makelar — mui probabel lo no a keda konstatá. Esaki ta lanta preguntanan serio si den lus di artíkulo 3 insiso 2 di e Lei di Derecho Atministrativo General (prinsipio ku mester ta kuidadoso), artíkulo 171 insiso 1 i 4 di WolBES ku ta enserá e obligashon di duna informashon i kuenta i rason na e konseho insular.  Posiblemente tambe artíkulo 225 di e Kódigo Penal BES ku ta enserá falsifikashon di dokumentonan ofisial (e listanan di desishon) tambe ta den wega.

Hopi notabel ta ku e konklushon final di e rapòrt ta parse di ta relativá e hechonan aki  i asina kasi ta dunanan un karákter di un klóusula di eksonerashon. Ademas, e proseso di tende e kontra partidonan ta fundamentalmente mankarón. Abraham a akusá ex diputado Cicilia implísitamente di inkompetensia, pero e narativo aki nunka a wòrdu presentá na Cicilia pa su reakshon. E vershon di Abraham no ta keda verifiká ku un posibel punto di bista di parti di Cicilia.  Un eror metodológiko serio ku ta mina e kredibilidat di e konklushon final.

E kaso di Santa Clara no ta pará riba su mes. Na fin di mart 2026, diputado Anthony Weber a pone su funshon na disposhon despues di un krisis di konfiansa: un komunikado di prensa a wòrdu distribuí den su nòmber sin ku ela konosé e kontenido te pa e mes a skirbi esaki. Abraham a afirmá ku tabatin akuerdo pa e komunikado di prensa konhuntu — un vershon ku Weber eksplísitamente a kontradesí.

E paralelo ta innegabel. Den tur dos kaso ta traha i distribuí dokumentonan sin konosementu òf konsentimentu di e mandatario konserní. E asuntu prinsipal ta keda meskos: un mandatario ta aktua mas ayá di e límitenan di su outoridat, minando asina e konfiansa rekerí pa gobernashon kolegial. E patronchi aki ta mustra riba un kultura di gobernashon mas amplio i straño ku ta rekerí atenshon struktural i no por wòrdu poné un banda dor di djis bisa ku ta puntonan pa siña òf mehorá.

E kontesta no ta den e rapòrt aki. Pero e konsekuensianan ta visibel: gezaghèber Soliano ta nenga di manda e rapport pa Ministerio Públiko, apesar di su obligashon legal pa raportá. A bypass konseho insular kompletamente. Tanten ku e echonan establesé pa EBBEN mes no ta kondusí na e konklushonnan ku nan ta hustifiká, Boneiru ta keda ku un rapòrt ku ta lanta mas pregunta ku e ta kontestá.

FUENTE: WILLEM A. CECILIA

NEDERLAND:

GEEN KWADE OPZET? EEN EXONERATIECLAUSULE VERMOMD ALS INTEGRITEITSONDERZOEK OPINIE DOSSIER SANTA CLARA – BONAIRE

Kralendijk,- Op 21 april 2026 publiceerde EBBEN Partners het rapport Feitenreconstructie Santa Clara, in opdracht van het Openbaar Lichaam Bonaire. De conclusie luidde: geen sprake van “kwade opzet, zelfverrijking of andere onrechtmatigheden.” Slechts een aantal “leer- en verbeterpunten” zou resteren. Die conclusie verdient een kritische beschouwing — niet omdat de feiten worden betwist, maar juist omdat de feiten die het rapport zelf vaststelt, een geheel andere richting uitwijzen.

EBBEN documenteert in paragraaf 3.4 dat gedeputeerde Abraham op 4 maart 2025 een e-mail stuurde aan de eilandsecretaris en programmamanager, met bijlagen: een door hemzelf geschreven concept-bestuursbesluit en een concept-brief aan de makelaar — beide later vrijwel ongewijzigd vastgesteld. Abraham nam ook zelf contact op met de makelaar om te verifiëren of de overheid nog kon meebieden, terwijl er al een particulier bod op vraagprijs lag. Bovendien informeerde hij zijn neef — een van de erfgenamen en dus de verkopende partij — over de interesse van de overheid, vóórdat dit officieel was gecommuniceerd.

De uiteindelijke aankoopprijs bedroeg $450.000: $55.000 boven de vraagprijs, voor een perceel zonder water, elektriciteit of adequate infrastructuur, zonder openbare aanbestedingsprocedure, zonder goedkeuring van de Eilandsraad, en zonder enig door de Eilandsraad vastgesteld beleidskader. Het Grondbeleid Bonaire 2022–2025 vereist voor dergelijke aankopen een vastgesteld exploitatiegebied én een gemotiveerde business case. Beide ontbreken volledig.

De conclusie van EBBEN Partners dat sprake zou zijn van “geen kwade opzet” is geen integriteitsstandaard. In het openbaar bestuur geldt immers niet alleen de norm van feitelijke belangenverstrengeling, maar ook die van de schijn daarvan. Het is niet voldoende om de vergaderruimte te verlaten op het moment van de stemming, als men de uitkomst van die stemming van tevoren feitelijk al heeft bepaald. Artikel 18 juncto artikel 14 lid 2 van het Reglement van Orde verbiedt elke bemoeienis bij zaken waarbij onpartijdigheid in het geding is. Abraham heeft zich aantoonbaar bemoeid met de aankoop van grond van zijn eigen familie — in strijd met zowel de letter als de geest van deze norm.

Op de publieke besluitenlijsten van de collegevergaderingen van 12 maart 2025 en 11 juni 2025 staat gedeputeerde Abraham vermeld als aanwezig voor de gehele vergadering. Nergens op die lijsten staat vermeld dat hij zich voor het agendapunt over de grondaankoop heeft verschoond wegens familieverband. Dat had er wel moeten staan. Uitsluitend in de vertrouwelijke interne notulen is zijn afwezigheid bij dat specifieke agendapunt correct vastgelegd — maar die zijn niet openbaar.

Dit is de cardinale strategische fout in het gehele dossier. De openbare besluitenlijst had expliciet moeten vermelden dat Abraham afwezig was bij de behandeling van dit agendapunt en waarom. Doordat dit niet is gebeurd, kon de bevolking en de Eilandsraad in 2025 niet zien dat een gedeputeerde met een direct familiebelang betrokken was bij een overheidsaankoop van $450.000. Toen dit verzuim later aan het licht kwam, was het juist deze omissie die de gehele zaak aan het rollen bracht. Zonder die ontdekking was de informele sturing door Abraham — het schrijven van de bestuursdocumenten, het aansturen van ambtenaren, het contact met de makelaar — hoogstwaarschijnlijk onopgemerkt gebleven. Dit roept serieuze vragen op in het licht van artikel 3:2 Awb (zorgvuldigheidsbeginsel), artikel 171 lid 1 en 4 WolBES (inlichtingen- en verantwoordingsplicht jegens de Eilandsraad) en mogelijk artikel 225 WvSr BES (valsheid in geschrifte door onjuiste vastlegging in een officieel document).

Des te opmerkelijker is het dat de eindconclusie de eigen bevindingen van het rapport lijkt te relativeren en daardoor bijna het karakter krijgt van een exoneratieclausule. Daar komt bij dat het wederhoorproces fundamenteel scheef is verlopen: Abraham beschuldigde oud-gedeputeerde Cicilia impliciet van onbekwaamheid, maar dit narratief is nooit aan haar voorgelegd. Haar lezing staat daarmee onweersproken tegenover de zijne — een ernstige methodologische tekortkoming die de geloofwaardigheid van de eindconclusie ondermijnt.

De Santa Clara-kwestie staat niet op zichzelf. Eind maart 2026 stelde gedeputeerde Anthony Weber zijn functie ter beschikking na een vertrouwenscrisis: een persbericht was in zijn naam verspreid zonder dat hij de inhoud kende of het zelf had geschreven. Abraham stelde dat er wél afspraken waren over een gezamenlijk persbericht — een lezing die Weber uitdrukkelijk betwistte.

De parallel is onmiskenbaar. In beide gevallen worden documenten opgesteld en verspreid zonder medeweten of toestemming van de betrokken bestuurder. De kern is steeds dezelfde: een bestuurder handelt buiten de grenzen van zijn bevoegdheid en ondermijnt daarmee het vertrouwen dat collegiaal bestuur vereist. Dit patroon wijst op een bredere bestuurscultuur die structurele aandacht vereist, en die niet kan worden afgedaan met “leer- en verbeterpunten.”

Juist van een extern en onafhankelijk integriteitsonderzoek mag volledige objectiviteit en bestuurlijke scherpte worden verwacht. Daarom dringt de vraag zich op: waarom kiest EBBEN Partners ervoor om de ernst van de eigen bevindingen af te zwakken en Bonaire hiermee opnieuw in bestuurlijke verwarring achter te laten?

Het antwoord ligt niet in dit rapport. Maar de gevolgen zijn zichtbaar: gezaghebber Soliano weigert het rapport door te sturen naar het Openbaar Ministerie, ondanks zijn wettelijke aangifteplicht. De eilandsraad is volledig gepasseerd. Zolang de feiten die EBBEN zelf heeft vastgesteld niet leiden tot de conclusies die zij rechtvaardigen, blijft Bonaire achter met een rapport dat meer vragen oproept dan het beantwoordt. Willem A. Cecilia