NA MOMENTU KU A SERA KONSEPTO PRESUPUESTO 2026, FUHIKUBO KETU BAI SPERANDO REAKSHON OFISIAL

Kralendijk,- Fundashon Históriko Kultural Boneriano, mihó konosí komo FuHiKuBo, ta preokupá pa e echo ku ainda no a drenta un reakshon ofisial di Konseho Insular riba un opheshon ku e fundashon aki a entregá kontra e desishon tokante su kontrato di kuido pa 2026.

Esaki no opstante ku tabatin mas ku un kontakto, un bishita ofisial di miembronan di Konseho Insular na ofisina di FuHiKuBo i tambe suministro di mas informashon. Te ainda ketu bai tin inklaridat kon sigui ku e proseso tokante konseshon di e montante pidí dentro di e kontrato di kuido.

Dia 4 di novèmber Konseho Insular a stipulá e konsepto di presupuesto 2026 sin ku FuHiKuBo a risibí un desishon òf reakshon ku kontenido riba e karta di opheshon entregá. E desishon aki tin konsekuensia pa kontinuidat di e organisashon.

Komunikashon

FuHiKuBo e último lunanan a komuniká den forma transparente tokante su aktividatnan, su situashon finansiero i e balor sosial i kultural di e fundashon pa Boneiru. Banda di opheshon formal, e fundashon dia 2 di òktober a entregá un rapòrt aklaratorio. Esaki tabata en konekshon di kombersashonnan hibá durante diferente reunion di Konseho Insular, for di kua a resultá ku tabatin ainda inklaridat tokante e situashon finansiero di FuHiKuBo, spesífikamente relashoná ku e asina yamá ‘Actieagenda Slavernijverleden’ (den bok’i pueblo ‘Slavernijgelden’). Dia 13 di òktober diferente miembro di Konseho Insular a bishitá FuHiKuBo, durante kua a ilustrá e situashon.

No opstante e esfuersonan aki, ainda no tin klaridat di kiko lo bai sosodé ku e kontrato di kuido i eventual medionan suplementario. Awor ku e medionan proveniente di e ‘Actieagenda’ ta bini liber, FuHiKuBo ta enfatisá ku un finansiamentu básiko ku ta funshoná bon ta esensial.

FuHiKuBo: “Sin klaridat i sufisiente medio finansiero nos no por garantisá ku FuHiKuBo por keda operashonal. Den e kaso ei lo no ta responsabel pa start ku proyekto nobo, pasobra e ora ei nos lo no por dispone di sufisiente personal pa ehekutá esaki.”

Agènda di akshon – Post & Archief i FuHiKuBo

Ta importante pa duna splikashon tokante e asina yamá ‘Agènda di akshon’ entre e sekshon di ‘Post en Archief’ i FuHiKuBo.

Den kuadro di e ‘Actieagenda Slavernijverleden’ ta pone medio disponibel pa intensivashon di maneho dentro di diferente proyekto di gobièrnu. E sekshon ‘Post en Archief’ di Entidat Públiko Boneiru, mirando e embergadura i importansia di e archivo di FuHiKuBo, a rekonosé e nesesidat pa embolbí e fundashon den ehekushon di e proyekto. Pa e parti di proyekto ‘Samenwerking archieven’ a stipulá un presupuesto di 1.3 mion dòler.

FuHiKuBo ta risibí den e presupuesto aki $596.408,00, repartí riba kuater aña (2025-2029). Pa medio di esaki por usa e plaka di ‘Actieagenda’ solamente pa metanan spesífiko ku ta bini na benefisio di e proyekto konserní.

FuHiKuBo ta obligá pa tur aña entregá na Entidat Públiko Boneiru un relato finansiero. Despues ku kompletá e proyekto na 2029 mester entregá ademas un reportahe finansiero final. E reportahenan ta parti di e destinashon transparente i  responsabel di medionan públiko.

Soño porfin ta bira realidat

E finansiamentu ku ta bini for di e ‘Actieagenda’ ta hasi posibel pa realisá un deseo ku FuHiKuBo tabatin pa hopi aña kaba: hasi su archivo aksesibel i garantisá su eksistensia pa futuro.

‘Post en Archief’ huntu ku FuHiKubo den e añanan benidero lo traha huntu pa realisá e proyekto aki. E trabounan ku lo realisá ta entre otro inventarisashon i digitalisashon di kolekshonnan eksistente; wardamentu físiko i digital, aksesibilidat di e kolekshonnan atraves di plataformanan ‘online’ i komunikashon dirigí riba públiko.

Anke ku e medionan aki ta hasi posibel pa kita e atraso ku tin pa FuHiKuBo, e archivo aki ta solamente ún di e aktividatnan núkleo ku ku kua e fundashon ta atendé. Aparte di esaki ta trata di un impulso temporal pa medio di kua ta pone un base fuerte ku ta dirigí solamente riba e archivo; e fundashon no por finansiá su gastunan diario ku e plaka aki. Finansiamentu struktural di e organisashon komo totalidat ta keda insigur ku esaki.

Importansia di FuHiKuBo

FuHiKuBo durante kasi 30 aña a desaroyá i bira é sentro di konosementu di Boneiru pa historia, kultura i identidat di Boneiru. Esaki pa gran parti ta di gradisí na esfuersonan inkansabel di su fundadó i presidente F.D. (Bòi) Antoin. Trabou di e fundashon ta konektá direktamente na e metanan di maneho formulá den diferente nota di maneho i kombenio ku a sali tras di otro, ademas e ‘Agènda Kultural’ (2024-2028) aktual. Aki ta trata di dokumentá, protehá i hasi aksesibel patrimonio kultural, ku atenshon spesial pa patrimonio intangibel, historia oral i identidat kultural di Boneiru.

Falta di komprenshon

Anke kontinuamente ta rekonosé FuHiKuBo, pa medio di maneho di gobièrnu, komo un partner esensial, ketu bai tin falta di garantia struktural di e papel di FuHiKuBo i e finansiamentu nesesario. E fundashon pa e motibu aki ta kontinuamente den un posishon vulnerabel.

E eksistensia di FuHiKuBo pa gran parti ketu bai ta basá riba e esfuersonan di Bòi Antoin. Bòi ta invertí no solamente su tempu den e fundashon, pero pa añanan kaba ta karga tambe e gastunan ku FuHiKuBo ta hasi, entre kua akomodashon, tambe su invershonnan den grabashon i registrashon di historia oral, pa medio di e programa di televishon di historia ‘Herensia’.

Ta un programa ku no solamente na Boneiru ta hopi gustá, sino tambe riba e islanan ruman Aruba i Kòrsou. Herensia a keda rekonosé pa e komishon hulandes di UNESCO, ku a pon’é riba e lista di ‘Memory of the World’, indiká komo patrimonio kultural-dokumental, pa medio di kua ta suprayá inekibokadamente importansia di e kolekshon aki riba nivel internashonal.

Emoshon

Pa e motibu aki tambe emoshonnan ta subi na momentu ku a sera e konsepto di presupuesto 2026 di Entidat Públiko den reunion di Konseho Insular di 4 di novèmber, miéntras ku FuHiKuBo no a haña reakshon ofisial riba e karta di opheshon. Esaki ta toka spesialmente Bòi Antoin hopi duru, ku a laga sa dia 5 di novèmber ku e ta stòp ku grabashon di e programa Herensia. Su reakshon ta enfatisá su desapunto i desepshon, ademas ta reflehá preokupashon profundo riba futuro eksistensia di e patrimonio kultural ku el a kultivá i salbaguardiá durante añanan largu ku asina pashon i dedikashon.

No opstante esaki, tòg e tim di FuHiKuBo ainda ta keda karga speransa. Nan ta sigui lucha pa e fundashon sigui eksistí i ta kere ku, basta ku ofresé e sosten nesesario, tantu FuHiKuBo komo e programa Herensia lo tin un futuro.

FuHiKuBo ta spera di por haña mas pronto posibel un reakshon ofisial di esnan responsabel dentro di Entidat Públiko pa por yega na palabrashon ku por sigurá kontinuidat di e organisashon.

FUENTE: FUHIKUBO/LIVE99FM

NEDERLANDS:

OLB ONTWERP-BEGROTING 2026 GESLOTEN – FUHIKUBO WACHT NOG ALTIJD OP OFFICIËLE REACTIE OP BEZWAAR 

Kralendijk,Fundashon Históriko Kultural Boneriano, beter bekend als FuHiKuBo, maakt zich zorgen over het uitblijven van een officiële reactie van de Eilandsraad op het bezwaar dat de stichting op 26 september heeft ingediend tegen het besluit over het zorgcontract voor 2026. Ondanks meerdere contacten, een officieel bezoek van raadsleden en het delen van aanvullende informatie, is er nog steeds onduidelijk over hoe het proces rond de toekenning van het gevraagde bedrag binnen het zorgcontract zal worden voortgezet.

Op 4 november heeft de Eilandsraad de ontwerpbegroting 2026 vastgesteld zonder dat FuHiKuBo een besluit of inhoudelijke reactie heeft ontvangen op het ingediende bezwaarschrift. Dit besluit heeft directe gevolgen voor de continuïteit van de organisatie.

FuHiKuBo heeft de afgelopen maanden transparant gecommuniceerd over haar activiteiten, financiële situatie en de sociale en culturele waarde van de stichting voor Bonaire. Naast het formele bezwaar diende de stichting op 2 oktober een rapport in ter verduidelijking. Dit was naar aanleiding van gesprekken die zijn gevoerd tijdens verschillende eilandsraad vergaderingen waaruit bleek dat er nog onduidelijkheden waren over de financiële situatie van FuHiKuBo, specifiek met betrekking tot de Actieagenda Slavernijverleden (in de volksmond: “slavernijgelden”). Op 13 oktober bezochten verschillende raadsleden de organisatie, waar onder andere deze situatie werd toegelicht.

Ondanks deze inspanningen is nog onduidelijk wat er met het zorgcontract en eventuele aanvullende middelen zal gebeuren. Nu de middelen die voortvloeien uit de Actieagenda binnenkort vrijkomen, benadrukt FuHiKuBo dat een goed functionerende basisfinanciering essentieel is:

“Zonder duidelijkheid en voldoende middelen kunnen wij niet garanderen dat FuHiKuBo operationeel kan blijven. In dat geval zou het niet verantwoord zijn te starten met nieuwe projecten, omdat wij dan niet over het noodzakelijke personeel beschikken om deze uit te voeren,” aldus de stichting.

Middelen uit de Actieagenda voor Post & Archief en FuHiKuBo

FuHiKuBo ontvangt uit dit budget $596.408,00, te verdelen over vier jaar (2025-2029). Daarbij kan het geld van de actieagenda alleen ingezet worden voor specifieke doeleinden die ten goede komen aan het project. FuHiKuBo is verplicht aan het OLB jaarlijks een financieel jaarverslag aan te leveren en na voltooiing in 2029 een financieel eindverslag te overleggen. Deze rapportages zijn onderdeel van de transparante en verantwoorde besteding van publieke middelen.

Langgekoesterde wens wordt waargemaakt

De financiering die uit de Actieagenda voortvloeit maakt het mogelijk een langgekoesterde wens van de stichting te realiseren: het archief toegankelijk maken en op een duurzame manier borgen voor de toekomst. 

Samen met Post en Archief werkt FuHiKuBo de komende jaren samen om dit project te realiseren. De werkzaamheden die worden uitgevoerd zijn onder andere inventarisatie en digitalisering van bestaande collecties; duurzame fysieke en digitale opslag, toegankelijkheid van de collecties via online platformen en publieksgerichte communicatie. 

Ondanks dat deze middelen een nodige inhaalslag mogelijk maken voor FuHiKuBo, betreft het archief slechts één van de kernactiviteiten waar de stichting zich mee bezighoudt. 

Daarnaast gaat het om een tijdelijke impuls waarmee een stevige basis wordt gelegd die zich uitsluitend richt op het archief; de stichting kan hier de dagelijkse uitgaven niet mee bekostigen.  Structurele financiering van de organisatie als geheel blijft daarmee onzeker.

 

Het belang van FuHiKuBo 

FuHiKuBo heeft zich in bijna dertig jaar ontwikkeld tot hét kenniscentrum voor de geschiedenis, cultuur en identiteit van Bonaire. Dit is voor een groot deel te danken aan de onvermoeibare inzet van oprichter en huidig bestuurder F.D. (Bòi) Antoin. Het werk van de stichting sluit direct aan bij de beleidsdoelen die sinds 2010 in opeenvolgende beleidsnota’s, convenanten en in de huidige Cultuuragenda (2024–2028) zijn geformuleerd: het documenteren, beschermen en toegankelijk maken van erfgoed, met bijzondere aandacht voor immaterieel erfgoed, de orale geschiedenis en de culturele identiteit van Bonaire.

Onbegrip en hoogoplopende emoties

Hoewel FuHiKuBo door beleid en overheid herhaaldelijk wordt erkend als essentiële partner, ontbreekt het nog altijd aan structurele borging van de rol van FuHiKuBo en de bijbehorende financiering. De stichting bevindt zich hierdoor doorgaans in een kwetsbare positie. 

Het bestaan van FuHiKuBo rust nog steeds voor een groot deel op de inzet van Bòi Antoin. Bòi investeert niet alleen zijn tijd in de stichting, maar draagt al jaren ook kosten die FuHiKuBo maakt, waaronder de huisvesting, en zijn investeringen in het vastleggen van het orale

geschiedenisprogramma, Herensia. Een programma dat niet alleen op Bonaire zeer geliefd is, maar ook op de zuster eilanden Aruba en Curaçao. Herensia is door de Nederlandse UNESCO-commissie op de ‘Memory of the World’ lijst opgenomen als belangrijk documentair erfgoed waarmee het belang van deze collectie op internationaal niveau ondubbelzinnig wordt onderstreept. 

De emoties lopen dan ook hoog op op het moment dat de ontwerpbegroting 2026 van het OLB wordt gesloten tijdens de eilandsraad vergadering op 4 november, terwijl FuHiKuBo nog geen officiële respons heeft ontvangen op het ingediende bezwaarschrift. Het raakt vooral Bòi erg hard, die op 5 november laat weten dat hij stopt met het opnemen van het programma Herensia. Zijn reactie benadrukt de teleurstelling en weerspiegelt de diepe bezorgdheid over het voortbestaan van het cultureel erfgoed dat hij jarenlang met toewijding heeft bewaakt.

Toch geeft het team van FuHiKuBo de hoop niet op. Ze blijven zich inzetten voor een duurzaam voortbestaan van de stichting en geloven dat, mits de benodigde steun wordt geboden, zowel FuHiKuBo als het programma Herensia een toekomst hebben. 

FuHiKuBo hoopt zo spoedig mogelijk een officiële reactie te mogen ontvangen van de verantwoordelijken binnen het Openbaar Lichaam Bonaire om tot afspraken te komen die de continuïteit van de organisatie veiligstellen.