POSPONEMENTU EKSPANSHON KOLEGIO EHEKUTIVO I KONSEHO INSULAR TA BLÒKIA PROGRESO DEMOKRÁTIKO

Kralendijk,- E desishon di e komishon di fiho pa asuntunan Interno i Reino di e parlamento hulandés,  pa posponé indefiní e ekspanshon di e konsehonan ehekutivo i konsehonan insular no solamente ta representá un oportunidat pèrdí pero tambe ta mina seriamente e progreso demokrátiko i e yamada pa outosufisiensia den Karibe Hulandes.

E hecho ku e posponementu aki tambe a tuma lugá riba petishon di polítikonan lokal ta hasi e situashon mas pió ainda. Esaki ta koroná efektivamente e posishon di negosashon débil ku e propio representantenan di Boneiru a asumí durante e konferensia di trabou na De Bilt (4–6 di mart 2024). Argumentonan falsu tokante un supuesto falta di kandidatonan “adekuá” i e kompleksidat di trabou atministrativo ta tapa un problema fundamental: e struktura di gobernashon aktual ta ínsostenibel i strukturalmente ta stroba desaroyo di e islanan.

E paradokso ta dolorosamente bisto. Di un banda  gobièrnu hulandes ta eksigí pa e islanan pone nan finansa na òrdu i tuma mas responsabilidat pa implementashon di maneho. Di otro banda, e paso mas lógiko i nesesario pa hasi esaki posibel – fortalesé kapasidat di gobièrnu lokal – ta wòrdu blòkiá polítikamente. Ta pidi e islanan pa kore un marathon, mientras ku e komishon di ‘Tweede Kamer’, riba petishon di polítikonan lokal, no ta duna e sapatunan adekuá pa kore ariba.

E argumento eterno ku no tin sufisiente talento polítiko disponibel ta frakasá ora wak e kos mas di aserka. E elekshon di Konseho Insular 2023, ku 132 kandidato, a demostrá un boluntat amplio i innegabel pa tuma responsabilidat públiko. E problema no ta un falta di talento polítiko, pero e falta di sufisiente asientonan pa e islanan por utilisá e potensial demokrátiko aki.

E posponemento ta ignorá e energia polítiko aki i ta manda siudadanonan e mensahe bon kla ku nan enbolbimentu no ta relevante.

E idea ku un miembro di konseho insular mester tin un edukashon spesífiko òf antesedente profeshonal tambe ta un malkonsepshon elitario ku ta lèn peligrosamente riba e konsepto aristokrátiko di gobernashon i ta kontrario ku e esensia di representashon popular.

Un konseho insular no ta un direktiva teknokrátiko, no ta hunta di komisarionan ni un forma moderno di aristokrasia, sino e kurason di demokrasia lokal i real. Un trahadó, piskadó, maestro di skol, òf doño di negoshi chikí, ku eksperensia di bida, konosementu lokal, i raisnan sosial, por representá e pueblo di Boneiru por lo ménos meskos ku un abogado akadémikamente entrená. Bon gobernashon ta tokante integridat, konekshon ku komunidat, i sentido komun, no tokante diploma. E konosementu nesesario di prosedimentu i legislashon por i mester wòrdu sostené pa entrenamentu dirigí i un struktura atministrativo fuerte—algu ku por ta mihó i mas profeshonalmente organisá ku un konseho mas grandi.

E miedu di instabilidat polítiko ku hopi biaha ta wòrdu menshoná tambe no tin base den  echos. Mi propio investigashon akadémiko di 2022 a demostrá ku un ekspanshon supstansial di konseho insular di Boneiru, di 9 pa 19 asiento, no tin efektonan negativo riba bon gobernashon òf desaroyo ekonómiko. E konklushon ta kla: e miedu di fragmentashon òf kaos atministrativo no tin base. Un ekspanshon gradual na 13 òf 15 asiento pues ta un medida sigur, responsabel i rashonal ku ta redusí e karga di trabou pa miembro di konseho signifikantemente i en realidat ta fortalesé e kalidat di trabou legislativo i di supervishon.

E sistema aktual ta obligá un kantidat limitá di diputadonan i representantenan di pueblo pa hasi un kantidat inhumano di tarea. Esaki inevitablemente ta kondusí na sobrekarga, retraso den tumamentu di desishon, i supervishon supstansial insufisiente di desishonnan grandi. Esaki ta e menasa real pa bon gobernashon, no un ekspanshon di representashon demokrátiko.

Ta tempu pa stòp ku normanan dòbel i skonde tras di argumentonan falsu, spesialmente ora esakinan tambe ta wòrdu suministrá di paden – dor di nos mes polítikonan. Mas desentralisashon di tareanan i responsabilidatnan por tin éksito solamente ku un gobièrnu lokal robusto, representativo i resistente. Siudadanonan ta dispuesto, e talento ta disponibel, i e nesesidat atministrativo ta urgente.

P’esei mi ta urgi tur partido enbolbí: tuma demokrasia na serio i habri mesora e kaminda pa un ekspanshon gradual di e konsehonan insular.

No di 9 pa 11 asiento, sino di 9 pa 15. Duna e partinan Caribense di Reino e oksígeno administrativo ku nan mester pa por funshoná, krese i floresé.

kada dia di retraso ta un dia di potensial pèrdí.

FUENTE: WILLEM A. CECILIA

NEDERLANDS:

UITSTEL BESTUURLIJKE VERSTERKING CARIBISCH NEDERLAND BLOKKEERT DEMOCRATISCHE VOORUITGANG

Kralendijk,- Het besluit van de Tweede Kamercommissie om de uitbreiding van de bestuurscolleges en eilandsraden voor onbepaalde tijd uit te stellen, vormt niet alleen een gemiste kans, maar een ernstige aantasting van de democratische vooruitgang en de roep om zelfredzaamheid in Caribisch Nederland.

Dat dit uitstel bovendien plaatsvindt op verzoek van lokale politici, maakt de situatie des te schrijnender. Hiermee wordt de zwakke onderhandelingspositie die Bonaire’s eigen vertegenwoordigers innamen tijdens de werkconferentie in De Bilt (4–6 maart 2024) als het ware bekroont.

Achter schijnargumenten over een vermeend gebrek aan “geschikte” kandidaten en de complexiteit van het bestuurlijke werk wordt een fundamenteel probleem verhuld: de huidige bestuursstructuur is onhoudbaar en belemmert de eilanden structureel in hun ontwikkeling.

De paradox is pijnlijk zichtbaar. Enerzijds eist de Nederlandse regering, zoals blijkt uit de beleidsdoorlichting Koninkrijksrelaties van 15 december 2025, dat de eilanden hun financiële huishouding op orde brengen en meer verantwoordelijkheid nemen voor uitvoering en beleid. Anderzijds wordt juist de meest logische en noodzakelijke stap om dit mogelijk te maken – het versterken van de lokale bestuurskracht – politiek geblokkeerd. De eilanden wordt gevraagd een marathon te lopen, terwijl de Tweede Kamercommissie hen, nota bene op verzoek van lokale politici, de benodigde schoenen onthoudt.

Het eeuwige argument dat er onvoldoende politiek talent beschikbaar zou zijn, houdt bij nadere beschouwing geen stand. De eilandsraadsverkiezingen van 2023 toonden met 132 kandidaten een brede en onmiskenbare bereidheid om publieke verantwoordelijkheid te dragen. Het probleem is niet een gebrek aan politieke aanwas, maar het ontbreken van voldoende, het eiland rechtmatig toekomende zetels om dit democratisch potentieel te benutten. Het uitstel negeert deze politieke energie en zendt burgers het impliciete signaal dat hun betrokkenheid er niet toe doet.

Ook het idee dat een eilandsraadslid over een specifieke opleiding of professionele achtergrond zou moeten beschikken, is een elitaire misvatting die gevaarlijk dicht aanleunt tegen een aristocratische opvatting van bestuur en haaks staat op het wezen van volksvertegenwoordiging. Een eilandsraad is geen technocratische board of directors en evenmin een moderne vorm van aristocratie, maar het hart van de lokale democratie.

Een arbeider, visser, leraar of kleine ondernemer kan met levenservaring, lokale kennis en maatschappelijke verankering de bevolking minstens zo goed vertegenwoordigen als een academisch geschoolde jurist. Goed bestuur draait om integriteit, verbondenheid met de gemeenschap en gezond verstand, niet om diploma’s.

De benodigde kennis van procedures en wetgeving kan en moet worden ondersteund door gerichte training en een sterke ambtelijke organisatie – iets wat bij een grotere raad juist beter en professioneler kan worden ingericht.

De vaak aangehaalde vrees voor politieke instabiliteit mist eveneens een feitelijke basis. In mijn eigen wetenschappelijk onderzoek uit 2022 is aangetoond dat een substantiële uitbreiding van de eilandsraad van Bonaire, van 9 naar 19 zetels, geen negatieve effecten heeft op goed bestuur of economische ontwikkeling. De conclusie is helder: de angst voor fragmentatie of bestuurlijke chaos is ongegrond. Een stapsgewijze uitbreiding naar 13 of 15 zetels is daarmee een veilige, verantwoorde en rationele maatregel die de werkdruk per raadslid aanzienlijk verlaagt en de kwaliteit van het wetgevend en controlerend werk juist versterkt.

Het huidige systeem dwingt een zeer beperkt aantal bestuurders en volksvertegenwoordigers om een onmenselijke hoeveelheid taken te verrichten. Dat leidt onvermijdelijk tot overbelasting, vertraging in besluitvorming en onvoldoende inhoudelijke controle op ingrijpende besluiten. Dit vormt de werkelijke bedreiging voor goed bestuur, niet een uitbreiding van de democratische vertegenwoordiging.

Het is tijd om te stoppen met dubbele standaarden en het verschuilen achter drogredenen, zeker wanneer deze ook nog eens van binnenuit – door lokale politici zelf – worden aangereikt. Verdere decentralisatie van taken en verantwoordelijkheden kan alleen slagen met een robuust, representatief en veerkrachtig lokaal bestuur. De burgers zijn bereid, het talent is aanwezig en de bestuurlijke noodzaak is urgent.

Daarom doe ik een dringend beroep op alle betrokken partijen: neem de democratie serieus en maak onmiddellijk de weg vrij voor een stapsgewijze uitbreiding van de eilandsraden. Niet van 9 naar 11 maar van 9 naar 15 zetels. Geef de Caribische delen van het Koninkrijk de bestuurlijke zuurstof die zij nodig hebben om te kunnen functioneren, groeien en floreren.

Elke dag van uitstel is een dag van verloren potentieel.