in

DEKLARASHON DI BHRO: PISKADÓNAN DI MASBANGO I DERECHONAN DI PUEBLO DI BONAIRE

Kralendijk,- Piskamentu tradishonal ta un asuntu di derechonan humano, derechonan kultural i derechonan Indígena.Bonaire Human Rights Organization (BHRO) ta mira e trato ku piskadónan artesanal tradishonal di Boneiru ku ta hasi nan piskeria den temporada di masbango ku reda komo un asuntu di derechonan humano, derechonan kultural i derechonan indígena, no simplemente komo un disputa tokante piskamentu.

Protekshon di kultura, derechonan natural i supervishon Internashonal. 

Restrikshonnan riba práktikanan tradishonal di piskamentu ta lanta preokupashonnan serio tokante e protekshon di herensia kultural di Boneiru, medionan di bida tradishonal i derechonan natural. BHRO tambe ta pone enfasis riba e falta di protekshonnan i supervishon internashonal stipula bou di Artíkulo 73 di Karta di Nashonnan Uní pa Teritorionan-Sin-Propio Gobernashon. Esaki ta e motibu dikon James Finies ta kere ku pone Boneiru bek riba e lista di Teritorionan-Sin-Propio Gobernashon lo yuda garantisá ku e Bonerianonan nativo ta protehá kontra eliminashon demográfiko i kultural.

Finies ta enfatisá ku pa hopi Boneriano, inkluyendo su tata, su welo i generashonnan promé ku nan, e asuntu di masbango no ta simplemente tokante piskamentu. E ta tokante protehá kultura, preservá tradishon, respetá derechonan natural i garantisá ku derechonan humano fundamental no ta subordiná na manehonan impone sin tene kuenta ku e pueblo Boneriano i nan forma di bida.

Resientemente a sali informashon ku piskadónan Boneriano a wordu konfronta i intimida pa outoridatnan di haf na momento ku nan tabata ehekutando nan aktividatnan tradishonal di piskamentu. Segun reportahenan, e insidentenan aki ta relashoná ku regulashonnan di konservashon i protekshon manehá pa STINAPA i apliká den koperashon ku e ofisina di e Havenmeester.

E kontroversia a intensifiká despues di un diskushon públiko ku a involvi STINAPA. Melissa van Hoorn, ku tabata trahando pa Ministerio Hulandes di Agrikultura, Piskamentu, Siguridat Alimentario i Naturalesa na Hulanda i ku a bira Direktora di STINAPA na òktober 2025, no a representá STINAPA personalmente den e kontroversia aki. Na lugá di esaki, e direktora a wordu representá pa su subordinado, e funshonario lokal Leonel Martijn. Kritikonan ta argumentá ku a pone un kara Boneriano dilanti di públiko, miéntras ku manehonan i regulashonnan ta sigui wordu dirigí for di institushonnan relashoná ku Hulanda.

Apoyo públiko den henter Karibe Hulandes.

E debate a bira viral rápidamente riba medionan sosial na Boneiru, Kòrsou i Aruba, kaminda a keda ekspresá un apoyo masal pa e piskadónan. E diskushon a evolushoná den un kombersashon mas amplio tokante kultura, derechonan tradishonal i e persepshon ku influensia lokal riba desishonnan ku ta afektá Boneiru ta keda redusí kada bes mas.

Generashonnan di piskamentu artesanal tradishonal.                                                                                                                                                                                                       E piskadónan envolví tabata piskando masbango manera ku Bonerianonan i nan antepasadonan a hasi pa generashonnan. Nan ta piskadónan artesanal tradishonal, no operadónan komersial grandi, i nan ta dependé di konosementu pasá di generashon pa generashon en bes di barkunan industrial, redanan komersial ò flota moderno di piskamentu.

Bonaire Human Rights Organization (BHRO), fundá pa James Finies, a sigui ekspresa konstantemente preokupashonnan tokante e impakto di e areglo konstitushonal despues di 2010 riba e derechonan, kultura i identidat di e pueblo Boneriano. BHRO ta afirma ku manehonan ku ta afektá medionan di bida tradishonal i komunidatnan lokal mester wordu desaroyá ku partisipashon signifikativo di Bonerianonan i ku respet pa nan kultura, tradishonnan i konekshon históriko ku nan isla.

FUENTE: BONAIRE HUMAN RIGHTS ORGANIZATION

Written by Redakshon

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

GIPHY App Key not set. Please check settings

E SIMAN AKI, SINDIKALISMO KIER TRATA DOS KASO INTERESANTE DEN KUADRO DI KONOSÉ BO DERECHONAN KOMO TRAHADÓ.

KAMBIO DEN TEMPO DI SENTENCIA DEN E CASO PAPAYA