DI 11 KUMBRE DI BES A TUMA LUGÁ NA BONEIRU

Kralendijk,- Riba 4 di sèptèmber 2026, e di 11 Kumbre di BES a tuma lugá den Sala di Konferensia di Corallium na Boneiru.

Durante e reunion, e Konseho Insularnan di Boneiru, Sint-Eustatius, i Saba a reuní pa deliberá tokante tópikonan di interes komun i pa fortalesé mas ainda e koperashon entre e tres entidat públikonan. Sint-Eustatius ta okupá aktualmente e presidensia di e Kumbre di BES i lo sigui ku e presidensia aki te na yüni 2027.

Un di e puntonan di agènda ku a trata durante e kumbre tabata e resultadonan di un estudio nobo di e Universidat Dr. Moises Frumencio da Costa Gomez di Kòrsou, pa loke ta trata e eskoho entre e status aktual komo Pais i Teritoritorio di Ultramar (LGO) i un probabel status komo un region ultraperifériko (UPG). A ehekutá e estudio bou di enkargo di Ministerio di Interior i Relashonnan den Reino (BZK).

E investigadónan a haña enkargo pa traha un resúmen di e bentahanan i desbentahanan di un status di OCT òf UPG pa e islanan di Hulanda Karibense. Kuater di e seis islanan ta envolvi den e estudio aki, esta Aruba, Bonaire, Saba, y Sint-Eustatius.

Siguiendo e resultadonan di e estudio, e entidat públikonan a tene un seshon eksploratorio, durante kua kada isla a tuma nota di e estudio i e resultadonan i a interkambiá ku otro, puntonan di salida tokante e asuntu akí.

E Konseho Insularnan a enfatisá un biaha mas, ku promé ku tuma un posishon riba un posibel kambio di status, nan ta deseá di buska informashon di eksperto relevante i ophetivo. E informashon aki ta nesesario pa duna e Konseho Insularnan i e komunidatnan un bista kla di e posibel benefisionan, desbentahanan, oportunidatnan, i konsekuensianan di un eventual kambio di status.

E Konseho Insularnan ta di akuerdo ku partisipashon di habitantenan mester ta un prioridat klave den kada desishon tokante e futuro status di e islanan, inkluyendo e pregunta si mester revisá e forma di asosiashon ku Union Oropeo.

Kada isla lo kontinuá ku e investigashon mas aleu, i e konseho insularnan a komprometé nan mes pa reanudá e deliberashonnan tokante e asuntu akí mas pronto posibel.

Durante e kumbre alabes a trese dilanti preokupashonnan tokante un tópiko aktual ku na e momentunan akí ta den diskushon den Tweede Kamer. Esaki ta regardá e €30 mion ku e ministerionan a pone disponibel pa atendé e kosto haltu di bida riba e islanan BES.

Durante e diskushon a trese dilanti preokupashonnan pa loke ta repartishon i uso di e fondonan akí, ku a pone disponibel den kuadro di e akuerdo di koalishon di gobièrnu aktual.

Segun e akuerdo di koalishon, e ophetivo primordial di e fondonan akí ta pa baha kosto di bida riba e islanan. Sinembargo, segun e konseho insularnan, ta distribuí i desplegá fondonan na un manera ku ta netamente mantené e kosto di bida aktual, en bes di realmente baha esaki.

E konseho insularnan a bai di akuerdo pa traha un karta konhunto kaminda ta deliniá nan preokupashonnan i ta pidi mas aklarashon tokante e distribushon i uso di e €30 mion. Lo dirigí e karta akí na Tweede Kamer.

Den kuadro di e realisashon kontinuo di mekanismonan di koperashon struktural, efisiente i duradero, e Kumbre di BES tambe a papia tokante e importansia di dokumentá e desaroyonan, resultadonan i ophetivonan aktual di e Kumbre di BES.

En bista di e próksimo elekshonnan i e potensial entrada di miembronan nobo di Konseho Insular, a enfatisá e importansia di un bon dokumentashon di traspaso i transishon. E dokumento di entrega proponé mester sirbi komo guia pa e Konseho Insularnan nobo i duna nan un bista riba e propósito i historia di e Kumbre di BES, e tópikonan ku a trata, i e trabounan ku ta andando ainda.

Ademas a enfatisá e importansia di prepará un resúmen den kua ta registrá e desaroyonan di e Kumbre di BES te ku awor i kua ophetivonan i puntonan di akshon a realisá kaba.

Komo kontinuashon di e Kumbre di BES anterior a inkluí un sekshon separá pa e komishonnan di petishon (Komishon Chikí), ku ta enkargá spesífikamente ku asuntunan di prioridat i puntonan di akshon di interes komun pa e islanan.

Durante e reunion, e komishonnan di petishon pa kuido di salú, edukashon, i e establesimentu di un representante di BES a duna un update riba nan progreso, i a palabrá akuerdonan tokante e kontinuashon.

Edukashon E Komishon Chikí pa Enseñansa a eksplorá e prinsipionan kompartí riba kua e sistema di enseñansa riba e islanan mester ta basá.

Den e kuadro aki a presentá un proposishon pa un moshon konhunto tokante enseñansa, ku e meta pa stimulá i fortalesé koperashon entre e islanan i oumentá kapasidat organisatorio riba e islanan, ku e meta pa atendé e retonan denter di e sistema di enseñansa di kada isla.

E respektivo konseho insularnan lo evaluá e moshon proponé, ku e intenshon ratifiká esaki i lo entamá formalmente intentonan riba kada pa traha riba mehorashon struktural.

Segun e akuerdo di koalishon, e ophetivo primordial di e fondonan akí ta pa baha kosto di bida riba e islanan. Sinembargo, segun e konseho insularnan, ta distribuí i desplegá fondonan na un manera ku ta netamente mantené e kosto di bida aktual, en bes di realmente baha esaki.

E konseho insularnan a bai di akuerdo pa traha un karta konhunto kaminda ta deliniá nan preokupashonnan i ta pidi mas aklarashon tokante e distribushon i uso di e €30 mion. Lo dirigí e karta akí na Tweede Kamer.

Den kuadro di e realisashon kontinuo di mekanismonan di koperashon struktural, efisiente i duradero, e Kumbre di BES tambe a papia tokante e importansia di dokumentá e desaroyonan, resultadonan i ophetivonan aktual di e Kumbre di BES.

En bista di e próksimo elekshonnan i e potensial entrada di miembronan nobo di Konseho Insular, a enfatisá e importansia di un bon dokumentashon di traspaso i transishon. E dokumento di entrega proponé mester sirbi komo guia pa e Konseho Insularnan nobo i duna nan un bista riba e propósito i historia di e Kumbre di BES, e tópikonan ku a trata, i e trabounan ku ta andando ainda.

Ademas a enfatisá e importansia di prepará un resúmen den kua ta registrá e desaroyonan di e Kumbre di BES te ku awor i kua ophetivonan i puntonan di akshon a realisá kaba. Komo kontinuashon di e Kumbre di BES anterior a inkluí un sekshon separá pa e komishonnan di petishon (Komishon Chikí), ku ta enkargá spesífikamente ku asuntunan di prioridat i puntonan di akshon di interes komun pa e islanan.

Durante e reunion, e komishonnan di petishon pa kuido di salú, edukashon, i e establesimentu di un representante di BES a duna un update riba nan progreso, i a palabrá akuerdonan tokante e kontinuashon. Edukashon E Komishon Chikí pa Enseñansa a eksplorá e prinsipionan kompartí riba kua e sistema di enseñansa riba e islanan mester ta basá.

Den e kuadro aki a presentá un proposishon pa un moshon konhunto tokante enseñansa, ku e meta pa stimulá i fortalesé koperashon entre e islanan i oumentá kapasidat organisatorio riba e islanan, ku e meta pa atendé e retonan denter di e sistema di enseñansa di kada isla.

E respektivo konseho insularnan lo evaluá e moshon proponé, ku e intenshon ratifiká esaki i lo entamá formalmente intentonan riba kada pa traha riba mehorashon struktural.

FUENTE: KONSEHO INSULAR DI BONEIRU/LIVE99FM

NEDERLAND:

11E BES SUMMIT GEHOUDEN OP BONAIRE

Kralendijk,- Op 4 september 2026 vond de 11e BES summit plaats in de Corallium Conference Room op Bonaire.

Tijdens de bijeenkomst kwamen de eilandsraden van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba bijeen om onderwerpen van gezamenlijk belang te bespreken en de samenwerking tussen de drie openbare lichamen verder te versterken.

Sint-Eustatius bekleedt momenteel het voorzitterschap van de BES summit en zal dit voorzitterschap tot juni 2027 voortzetten.

Een van de agendapunten die tijdens de summit werd besproken, waren de resultaten van een nieuw onderzoek van de Dr. Moises Frumencio da Costa Gomez University of Curaçao naar de keuze tussen de huidige status als Landen en Gebieden Overzee (LGO) en een mogelijke status als ultraperifeer gebied (UPG).

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De onderzoekers kregen de opdracht om de voor- en nadelen van een LGO- of UPG-status voor de eilanden van Caribisch Nederland in kaart te brengen.

In het kader van dit onderzoek zijn vier van de zes eilanden betrokken, namelijk Aruba, Bonaire, Saba en Sint-Eustatius. Naar aanleiding van de bevindingen van het onderzoek hebben de openbare lichamen een verkennende sessie gehouden, waarin ieder eiland kennis heeft genomen van het onderzoek en de bevindingen en de eerste standpunten hierover met elkaar heeft uitgewisseld.

De eilandsraden hebben opnieuw benadrukt dat zij, voordat een standpunt wordt ingenomen over een mogelijke wijziging van de status, eerst relevante en objectieve deskundige informatie willen verzamelen.

Deze informatie is nodig om de eilandsraden en de gemeenschappen een duidelijk beeld te geven van de mogelijke voordelen, nadelen, kansen en gevolgen van een eventuele statuswijziging.

De eilandsraden zijn het erover eens dat participatie van inwoners een belangrijke prioriteit moet zijn bij iedere beslissing over de toekomstige status van de eilanden, waaronder de vraag of de wijze van associatie met de Europese Unie moet worden herzien.

Ieder eiland zal het verdere onderzoek voortzetten en de eilandsraden hebben zich ertoe verbonden de bespreking hierover zo spoedig mogelijk te hervatten. Tijdens de summit werden tevens zorgen geuit over een actueel onderwerp dat momenteel in de Tweede Kamer wordt besproken.

Dit betreft de € 30 miljoen die door de ministeries beschikbaar is gesteld om de hoge kosten van levensonderhoud op de BES-eilanden aan te pakken.

Tijdens de bespreking werden zorgen geuit over de verdeling en besteding van deze middelen, die beschikbaar zijn gesteld in het kader van het coalitieakkoord van de huidige regering.

Het hoofddoel van deze middelen is volgens het coalitieakkoord het verlagen van de kosten van levensonderhoud op de eilanden.

Volgens de eilandsraden worden de middelen echter op een wijze verdeeld en ingezet die de huidige kosten van levensonderhoud slechts in stand houdt, in plaats van deze daadwerkelijk te verlagen.

De eilandsraden zijn overeengekomen een gezamenlijke brief op te stellen waarin zij hun zorgen uiteenzetten en om nadere duidelijkheid vragen over de verdeling en besteding van de € 30 miljoen. Deze brief zal worden gericht aan de Tweede Kamer.

In het kader van de voortdurende inzet voor structurele, efficiënte en duurzame samenwerkingsmechanismen heeft de BES summit ook het belang besproken van het documenteren van de ontwikkelingen, resultaten en lopende doelstellingen van de BES summit.

Met het oog op de komende verkiezingen en de mogelijke komst van nieuwe eilandsraadsleden werd het belang van goede overdrachts- en transitiedocumentatie benadrukt. Het voorgestelde overdrachtsdocument moet dienen als leidraad voor de nieuwe eilandsraden en hen inzicht geven in het doel en de geschiedenis van de BES summit, de onderwerpen die zijn behandeld en de werkzaamheden die nog lopen.

Daarnaast is het belang benadrukt van het opstellen van een overzicht waarin de ontwikkelingen van de BES summit tot nu toe worden vastgelegd en wordt aangegeven welke doelstellingen en actiepunten reeds zijn gerealiseerd.

Als vervolg op de vorige BES summit was een afzonderlijk onderdeel opgenomen voor de petite comités, die specifiek zijn belast met prioritaire vraagstukken en actiepunten van gezamenlijk belang voor de eilanden.

Tijdens de bijeenkomst gaven de petite comités voor gezondheidszorg, onderwijs en de instelling van een BES-vertegenwoordiger een update over hun voortgang en werden afspraken gemaakt over het vervolg.

Onderwijs Het petite comité voor onderwijs heeft de gezamenlijke uitgangspunten verkend waarop het onderwijssysteem op de eilanden moet worden gebaseerd.

In dit kader werd een voorstel gepresenteerd voor een gezamenlijke motie over onderwijs, gericht op het stimuleren en versterken van de samenwerking tussen de eilanden en het vergroten van de organisatorische capaciteit op de eilanden, met als doel de uitdagingen binnen het onderwijssysteem van ieder eiland aan te pakken.

De voorgestelde motie zal door de respectievelijke eilandsraden worden beoordeeld, met de bedoeling deze op ieder eiland formeel te bekrachtigen en toe te werken naar structurele verbetering.

BES-vertegenwoordiger Passangrahan Plasa Reina Wilhelmina 2 Kralendijk, Bonaire +599 715-5352 Info@konsehoinsular.org www.konsehoinsular.org Het petite comité dat zich bezighoudt met de instelling van een BES-vertegenwoordiger gaf een update over de stappen die worden gezet om financiering voor deze functie veilig te stellen.

Het comité besprak tevens een voorgesteld profiel en een gedetailleerde functieomschrijving. Er zijn afspraken gemaakt over verdere acties en een tijdlijn, waarbij specifieke vervolgpunten aan ieder eiland zijn toegewezen.

Gezondheidszorg Het petite comité voor gezondheidszorg werkt aan een meer gestructureerde en gedocumenteerde aanpak voor het rechtstreeks verzamelen van informatie uit de gemeenschappen.

Het doel hiervan is om uitdagingen en ervaringen binnen het zorgstelsel beter in kaart te brengen en onder de aandacht te brengen. In dit kader beoordeelt het comité een gezamenlijk proces voor gegevensverzameling dat op alle drie de eilanden zal worden uitgevoerd.

De resultaten van dit proces zullen strategische gegevens opleveren die kunnen worden voorgelegd aan beleidsmakers en wetgevers en die beter aansluiten bij de behoeften van de inwoners van de eilanden.

Volgende BES summit De eilandsraden blijven zich inzetten voor voortdurende samenwerking, een open dialoog en gezamenlijke actie op onderwerpen die rechtstreeks van invloed zijn op de gemeenschappen van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

De volgende BES-summit vindt plaats in december 2026.