in

HEI , ABO TRAHADÓ, BO KONOSÉ BO DERECHO ? PARTI 3.

DOS SIMAN TRAS DI OTRO E KOLUMNA AKI A INFORMÁ ABO KOMO TRAHADÓ TOKANTE BO DERECHONAN KU BO TIN NA BOKA DI TRABOU

Kralendijk,- Ku abo na promé lugá mester ta alerta pa ora violá bo derechonan, bo lanta para pa defendé i protehá bo derechonan. Dado kaso bo mester, no basilá pa buska konseho primeramente serka shòpstewardnan i bo sindikato ku semper por yudabo buska ayudo hurídiko riba bo kaso. Ta bon pa bo sa ku e derechonan ku nos a kompartí kubo tin nan fundeshi tambe den nos leinan i hasta internashonalmente ta rekonosé nan. Awe nos kier toka e parti legal di bo derechonan ku ta ankrá tantu den nos Kódigo Sivil komo den nos lei laboral BES 2000 i tambe den e lei ku ta regla Kontraktnan Kolekivo, esta lei di CAO.

Derecho Laboral. Derecho laboral ta forma e base hurídiko di kada relashon di trabou riba nos isla. Sea bo ta un dunadó di trabou ku ta buska klaridat tokante e proseduranan korekto pa retirá un trahadó òf bo ta e trahadó ku tin pregunta tokante bo derechonan ora di malesa o konflikto. Derecho laboral ta determiná kiko si i kiko no por den e relashon di trabou. Derecho laboral ta toka kasi tur aspekto di un relashon di trabou. For di traha un kontrakt te na terminashon di esaki. Di ousensia pa motibu di malesa te sirkumstansianan di trabou. Lei laboral ta ekstenso i ta pidi pa un aplikashon ku koutela. Ta esenshal pa tantu dunadó di trabou komo e trahadó sa ta kua ta e obligashonnan i derechonan ku ta konta i ku ta bálido. Nos leinan laboral ta regla tur e aspektonan hurídiko di e relashon di trabou. Nos ta haña e leinan aki den Kódigo Sivil BES, kompletá ku leinan laboral spesífiko manera Lei Laboral BES 2000, Lei di malesa i desgrasia, Leinan di Sirkumstansia Laboral, pero tambe leinan di sesantia i lei di CAO i lei di konflikto kolektivo. Hasta den tratadonan internashonal.

Kontraktnan laboral ta forma e esensia di derecho laboral. E kontrakt no solamente ta determiná e salario i orario di trabou, pero tambe e derecho- i obligashonnan  di tantu e dunadó di trabou komo e trahadó. Por ehèmpel dunadó di trabou tin e obligashon pa perkurá ku e trahadó ta laborá den un ambiente sigur i salú. E tin ku sòru pa paga e salario na tempu, paga overtaim sea na plaka òf na time-back Trahadónan na nan turno tin e obligashon pa kumpli ku e trabou akordá i kumpli ku e instrukshonnan. Banda di esaki e derecho laboral ta regla situashonnan spesífiko ku por presentá. Pensa aki nan riba derechonan di e trahadó na ora di malesa, obligashon tokante dianan di fakashon, reglanan ora di embaraso i proseduranan ku mester sigui na momento di duna retiro. Kontraktonan kolektivo e asina yamá CAO-nan ta hunga un ròl importante den e relashon i ta kontené obligashon- i derechonan ku ta kompletá e lei- i reglanan. “Derecho laboral ta protehá tantu e dunadó di trabou komo e trahadó, pero esaki solamente ora ku ambos partido ta komprendé nan derecho i obligashonnan hopi bon i kumpli kabalmente ku nan “.Esaki lo hasi abo komo trahadó mas konsiente di bo derecho- i obligashonnan komo trahadó i ta dunabo e instrumento pa na promé lugá bo mes siña protehá  i defendé bo derechonan individual na boka di trabou i kaminda ta nesesario den UNION ku bo sindikato atendé esakinan ku bo dunadó di trabou. Nunka atendé problemanan  bo so i nunka firma algu sin a  konsultá.

Ta p’esei ta bon ku awor ku sindikalismo ta hasi abo komo trahadó mas konsiente di bo derechonan, bufetenan di abogado aki na Boneiru ta ofresiendo na dunadónan di trabou e oportunidat pa nan tambe sera konosí ku nan derecho- i obligashonnan pa lei. Mantenshon i supervishon di e leinan aki ta den man di Inspekshon di Labor di ministerio di asuntunan sosial i di labor. E lema pa reflekshoná ariba e siman aki ta: “ Atraves di historia, lidernan mundial madurá i konsiente a i ta rekonosé sindikalismo komo esensial pa hustisia ekonómiko, progreso sosial i balornan demokrátiko. Sindikalismo ta e UNION di e klase trahadó”. Bo ta miembro di un sindikato? Kiko bo ta warda. Afiliá i stimulá bo kompañero(a)nan pa nan tambe afiliá i bira fuerte den UNION.

FUENTE: NORWIN NÒCHI WILLEM

Written by Redakshon

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

GIPHY App Key not set. Please check settings

GEORGE THODÉ NA DIFERENTE OKASHON A SPLIKA NA PLAKA CHIKÍ E DIFERENSIA ENTRE STORIA I HISTORIA.