INVESTIGASHON TA SAKA ECHOSNAN SPANTOSO FOR DI ARCHIVONAN.

Kralendijk,- Rotary Club Bonaire ta risibí regularmente presentadónan interesante. Resientemente, historiadó Cees Luckhardt a papia tokante e investigashon ku e la hasi huntu ku Boi Antoin pa FuHuKiBo riba e historia kolonial di Bonaire. For di e investigashon aki a sali na lus echonan spantoso ku pa hopi miembronan di Rotary tabata deskonosí. E resultadonan a wòrdu registrá den e buki “Bonaire, een koloniale zout geschiedenis” ku ta disponibel na tur librerianan.

E investigadónan a topa petishonnan pa “manda damanan hóben fresku for di kas di wérfano” pa e “plantashon di pueblo”. Ademas, for di Áfrika no tabata tresé solamente hende adulto pa komèrsio, sino na 1680 dos barku a transporta tambe shen di sinkuenta beibi pa Korsou. Esaki tabata kontra di e konseho estrikto di “West Indische Compagnie”.

Na Rincón tabata permití pa hòmber i muhé biba huntu. E meta tabata pa hasi “un sitio di reprodukshon pa esklabunan”. E yu ku tabata nase for di un mama esklavisá, den e tempu ei legalmente tabata wòrdu konsiderá mesora komo esklabu. Na 1804 inkluso a keda prohibí pa indjannan i hende liber por establesé nan mes den Rincón. Solamente for di 1856/1857 “yu di esklabu” a haña e derecho i obligashon riba edukashon. E sürnan di Roosendaal a implementa esaki na un forma speshal. Na Boneiru nan a duna “instrukshon relijioso” na lugá di e “instrukshon neutral” ku tabata kontá pa Korsou.

E poblashon indigeno, na promé instante, a laga e Spañónan kere ku no tabatin awa di bebe riba Boneiru. E awa ku nan tabata bebe lo tabata wordú kolektá for di blachinan di mata i palunan. E Spañónan a konsiderá e isla komo inútil, pero e Hulandesnan tabatin interes den e salu. Prinsipalmente komo un medio di konservashon pa asina e barkunan Hulandes por a konkistá mundu. Na Brasil tambe tabata tin ekstrakshon di salu, pero pa e salu, e islanan Karibense tabata hopi importante. Originalmente Boneiru tabata un proyekto militar pa Hulanda. E isla tabatin gran balor militar-estratégiko.

Mas lat, ademas di ekstrakshon di salu, Boneiru a obtené tambe un ròl komo lugá di eksilio pa “West Indische Compagnie”. Peter Stuyvesant a manda e promé hendenan desterá eynan.

Na final di su presentashon, Luckhardt a indiká ku fundashon FuHuKiBo ke pone 60 eksèmplar di e buki gratis disponibel pa SGB. Rotary por spera un petishon pa donashon.

FUENTE: ROTARY CLUB BONAIRE/LIVE99FM

NEDERLAND:

ONDERZOEK HAALT SCHOKKENDE FEITEN UIT DE ARCHIEVEN NAAR BOVEN.

Kralendijk,- De Rotary Club Bonaire ontvangt regelmatig interessante sprekers. Onlangs sprak historicus Cees Luckhardt over het onderzoek dat hij samen met Boi Antoin voor FuHuKiBo deed naar de koloniale geschiedenis van Bonaire. Uit dit onderzoek kwamen schokkende feiten naar voren die voor veel leden van de Rotary nog onbekend waren. De bevindingen zijn vastgelegd in het boek “Bonaire, een koloniale zout geschiedenis” dat verkrijgbaar is in de boekhandel.

De onderzoekers stuitten op verzoeken om “frisse jongedochters uit het weeshuis te sturen” voor de “volksplanting”. Daarnaast werden uit Afrika niet alleen volwassen mensen gehaald voor de handel, maar vervoerden twee schepen in 1680 ook honderdvijftig zuigelingen naar Curaçao. Dit viel buiten het pertinente advies van de West Indische Compagnie.

In Rincon mochten mannen en vrouwen samenwonen. Het doel was om “een broedplaats voor slaven” te maken. Het kind dat geboren werd uit een tot slaaf gemaakte moeder, werd indertijd wettelijk direct aangemerkt als slaaf. In 1804 werd het zelfs voor indianen en vrijlieden verboden zich in Rincon te vestigen. Pas vanaf 1856/1857 kregen “kindslaven” het recht en de plicht om onderwijs te volgen. De zusters van Roosendaal mochten dat op een bijzondere manier invullen. Ze verzorgden op Bonaire het “godsdienst onderricht” in plaats van het op Curaçao geldende “neutraal onderricht”.

De Spanjaarden, hadden zich in eerste instantie door de oorspronkelijke bewoners laten wijsmaken dat er geen drinkwater op Bonaire was. Het water dat ze dronken zou dauw zijn, dat ze opvingen in bladeren. De Spanjaarden vonden het eiland nutteloos, maar de Nederlanders hadden belang bij het zout. Voornamelijk als conserveringsmiddel zodat de Hollandse schepen de wereld konden veroveren. Ook in Brazilië werd zout gewonnen, maar voor het zout waren de Caribische eilanden erg belangrijk. Van oorsprong was Bonaire een militair project voor Nederland. Bonaire was van groot militair-strategisch belang.

Later kreeg Bonaire naast de winning van zout, ook een rol als verbanningsoord van de West Indische Compagnie. Peter Stuyvesant stuurde de eerste verbannen mensen er naar toe.

Aan het slot van zijn praatje geeft Luckhart te kennen dat de stichting FuHuKiBo 60 exemplaren van het boek gratis ter beschikking wil stellen aan de SGB. De Rotary kan een donatieverzoek verwachten.  

ENGELS:

RESEARCH UNCOVERS SHOCKING FACTS FROM THE ARCHIVES.

Kralendijk,- The Rotary Club of Bonaire regularly hosts interesting speakers. Recently, historian Cees Luckhardt spoke about the research he conducted together with Boi Antoin for FuHuKiBo on the colonial history of Bonaire. This research revealed shocking facts that were still unknown to many Rotary members. The findings are documented in the book “Bonaire, a Colonial Salt History,” which is available in bookstores.

The researchers came across requests to “send fresh young girls from the orphanage” for “settlement.” In addition, not only were adults brought from Africa for the slave trade, but in 1680, two ships also transported 150 infants to Curaçao. This was contrary to the explicit advice of the West India Company.

In Rincon, men and women were allowed to live together. The goal was to create “a breeding ground for slaves.” A child born to an enslaved mother was, at the time, immediately classified by law as a slave. In 1804, even Indigenous people and free people were prohibited from settling in Rincon. It was not until 1856/1857 that “child slaves” were granted the right and the obligation to attend school. The Sisters of Roosendaal were allowed to implement this in a special way. On Bonaire, they provided “religious instruction” instead of the “neutral instruction” that was in effect on Curaçao.

At first, the Spaniards had been led to believe by the indigenous people that there was no drinking water on Bonaire. The water they drank was supposedly dew, which they collected in leaves. The Spaniards considered the island useless, but the Dutch had an interest in the salt—primarily as a preservative so that Dutch ships could conquer the world. Salt was also harvested in Brazil, but the Caribbean islands were very important for salt production. Originally, Bonaire was a military project for the Netherlands. Bonaire was of great military-strategic importance.

Later, in addition to salt production, Bonaire also served as a place of exile for the West India Company. Peter Stuyvesant sent the first exiles there.

At the end of his talk, Luckhart announced that the FuHuKiBo Foundation intends to provide 60 copies of the book free of charge to the SGB. The Rotary Club can expect a donation request.