TERSER KARTA NA KONSEHO INSULAR TOKANTE FONDO BONEIRU-HULANDA-UKRANIA

Kralendijk,- Nos a manda DOS karta habrí na Konseho Insular tokante e tópiko aki kaba. Por haña nan na nos fb-page y na e fb-page di Bonaire Future Forum. Despues di e segundo karta, Konseho Insular a tuma kontakto ku nos.

Nos tabatin un kombersashon interesante y habrí. Nos ta apresiá esei mashá. A keda palabrá ku Konseho Insular lo pensa riba dje y tuma un desishon promé ku of riba 30 di yüni 2025, of sikiera reakshoná formalmente.

Awor ta dia 1 di yüli 2025 y nos no a tende nada ainda. Nos no ta saka niun konklushon ainda. Nos lo hasi esei si dia 15 di yüli 2025 ainda nos no a tende nada.

Den e terser karta aki nos ta splika mas profundamente kiko ta e motibunan dikon Konseho Insular tin ku tuma posishon tokante e guera na Ukrania y proklamá ku Konseho Insular ta sostené Hulanda y Ukrania.

Y ta aktua konforme pa medio di yudansa finansiero y práktiko pa lanta e Fondo Boneiru-Hulanda-Ukrania. Siudadanonan mes por hasi’e, pero tantu den sentido práktiko komo polítikamente ta hopi mas mihó si Konseho Insular ta sostené esaki.

Dikon, pues, nos ta pidi sosten di pueblo Boneriano y di Konseho Insular pa e kousa aki? 

Demokrasia manera desaroyá na Europa ku Merka, basá riba 1) derechonan fundamental di libertat (y tambe, ounke ménos, riba derechonan di igualdat), 2) soberania di pueblo pa medio di elekshonnan liber, sekreto y konfiabel, anto 3) un poder hudisial independiente (y imparisial, si tur kos ta bai bon), ta e mihó sistema gubernamental ku humanidat a krea. E ta leu for di ta perfekto, pero nos no tin mihó sistema ainda.

Churchill a bis’é asina: ‘Democracy is the worst form of government, except for all those other forms that have been tried from time to time …’  Nos simplemente no tin mihó ainda.

E modelo ekonómiko kapitalista (parsialmente suavisá dor di gobièrnu) ku a ser desaroyá den paisnan demokrátiko tambe ta leu for di ta perfekto. Pero, atrobe, ainda nos no tin mihó sistema. Komo alternativa a purba e modelo ekonómiko sosialista na Rusia y China, pero a sali ku esei tabata kruelmente pió, pa dos motibu: 1) e modelo aki no tabata produsí sufisiente produkto- y servisionan ku e resultado ku ‘tur hende ta igual, pero tur hende ta pober tambe’ y 2) por a mantené e sistema aki solamente ku opreshon kruel di pueblo (ku eksepshon di e lidernan naturalmente, pero hasta e lidernan a ser eliminá regularmente).

Ku otro palabra, den un estado demokrátiko e ser humano ta sikiera parsialmente sentral. Pero den e estado totalitario/sosialista manera na Rusia y China, e ser humano tabata y ta te ainda mas of menos igual ku un animal. Korda e ‘goelag’-nan na Rusia. ‘AI’ ta bisa ku na Union-Soviétika represhon, hamber y guera a mata entre 20 te 148 miyòn di hende. Durante e ‘revolushon kultural’ na China entre 1 ku 2 miyòn di hende a wòrdu matá.
 

Pero e mundu demokrátiko di siglo 19, en kambio, a abolí sklabitut. Y a abolí e privilegionan di e klase di noblesa. A logra esaki despues di revolushonnan sangriente y kostoso. Y hasiendo esei, demokrasia a kibra dos sistema di represhon ku a eksistí mundialmente for di tempunan di antiguëdat. Esaki a sosodé pasobra durante siglonan 18 y 19 na Europa y Merka e ideanan di soberania di pueblo y derechonan humano a ser introdusí.

En korto, nos sosiedat demokrátiko te ainda ta leu for di loke e mester bira. Pero nos a hasi un paso importante dilanti sí. Y si nos no ta defende demokrasia ku konvikshon, nos ta kore e riesgo ku nos lo pèrdi’é. E peliger aki a surgi na Merka internamente tambe awor. Y esei ta èkstra motibu pa nos sostené Europa awor. Pasobra sin e base di nos demokrasia aktual, ounke e ta defektuoso, e lo bai bira imposibel pa mehor’é den futuro.

Pues, si Rusia ta logra awor pa destruí e demokrasia nasiente na Ukrania, esei lo ta un viktoria pa e sistema di represhon. Y e lo suak nos propio demokrasia tambe, ku aparentemente no tabata kapas pa frena e ‘demokrasia falsu’ di Rusia, kaminda kontrinkantenan polítiko ta wòrdu será den prizòn of ta kai na nan morto for di un bentana haltu.

Además, Rusia no tin e derecho pa invadí otro pais. Sostenedónan di Rusia no ta mira ku Rusia ta e agresor. Ukrania ta defendé su mes. Por diskutí over di e regionnan di Donbas y Crimea, pero Rusia kier aneksá henter e teritorio di Ukrania. Anto a hasi esei kaba den e provinsianan ku Rusia a kapta. Esei no por wòrdu tolerá. Anto nos no a ni menshoná e manera kruel ku Rusia ta hiba e guera aki, bombardeando siudatnan di Ukrania diariamente, matando y heridando miles di hende inosente.  

Nos ta spera di kurason ku e guera aki lo kaba pronto. Y ta lógiko ku Ukrania tambe mester konsedé algu pa logra esei. Pero ta nos deber konsensial pa defendé demokrasia, ounke e tin defekto. Y tambe ku nos tin ku yuda Ukrania pa defendé su mes. Y esei ta enserá tambe ku nos tin ku sostené Hulanda. No solamente pasobra nos ta forma parti integral di Hulanda, pero pasobra nos tin ku defendé nos propio demokrasia aki na Boneiru, ounke esei tambe tin defekto. Nos tin ku defend’é pa por drech’é den futuro.

Nos na Boneiru no por hasi hopi. Pero nos por hasi algu sí. Y Hulanda lo apresiá nos sosten masha hopi mes, ni maske nos sosten lo no ta hopi mas ku simbóliko.

FUENTE:MICHIEL BIJKERK

NEDERLANDS:

DERDE OPEN BRIEF AAN EILANDSRAAD INZAKE BONAIRE-NEDERLAND-UKRAÏNE FONDS

Kralendijk- Wij hebben reeds TWEE open brieven hierover geschreven aan de Eilandsraad. U kunt ze vinden op onze fb-page en op de Bonaire Future Forum fb-page. Na de tweede brief heeft de Eilandsraad contact met ons opgenomen.

Er heeft een open en interessant gesprek plaats gevonden. Wij hebben daar veel waardering voor. Afgesproken was dat de Eilandsraad zich erover zou beraden en voor of op 30 juni 2025 zou beslissen, althans formeel reageren.

Het is thans 1 juli 2025 en wij hebben niets meer vernomen. Wij trekken nog geen conclusies. Dat doen we pas als op 15 juli 2025 nog steeds het stilzwijgen wordt bewaard.

Deze derde brief gaat dieper in op de redenen waarom wij de Eilandsraad aansporen om een standpunt in te nemen over de oorlog in Oekraïne en uit te spreken dat de Raad Nederland en Oekraïne steunt. En deze steun omzet in zowel financiële als praktische hulp aan het initiatief om een Bonaire-Nederland-Oekraïne steunfonds op te zetten.

Wij kunnen dit als burgers doen, maar zowel in praktisch als in politiek opzicht, is het veel beter als de Eilandsraad dit steunt.

Waarom, dus, vragen wij steun van Bonaireaanse burgers en van de Eilandsraad?  

De door het Westen (Europa en Amerika) ontwikkelde democratie, steunend op vrijheidsgrondrechten (en in mindere mate gelijkheidsrechten), volkssoevereiniteit middels periodieke vrije, geheime en betrouwbare verkiezingen, alsmede een onafhankelijke (en, als het goed is, onbevooroordeelde) rechterlijke macht, is het beste politieke systeem dat de mensheid heeft voortgebracht. Het is verre van ideaal, maar we hebben niet beter.

Churchill zei het aldus: ‘Democracy is the worst form of government, except for all those other forms that have been tried from time to time …’  We hebben gewoon nog niet beter.

Ook het door de overheid gemitigeerde kapitalistisch-economische model dat in democratische landen is ontwikkeld, is verre van ideaal. Maar, alweer, we hebben nog niet beter. Als alternatief is het socialistisch-economische model uitgeprobeerd in Rusland en China, maar dit bleek in twee opzichten veel slechter, t.w. 1) het produceerde onvoldoende goederen en diensten met als gevolg: ‘iedereen gelijk, maar tevens iedereen arm’ en 2) het kon slechts in stand worden gehouden middels gruwelijke onderdrukking van de bevolking (m.u.v. de leiders natuurlijk, maar zelfs ook die werden regelmatig weg ‘gezuiverd’).

Anders gezegd, in de democratie staat de mens tenminste gedeeltelijk centraal. In het totalitaire/socialistische Rusland en China was en is de mens ongeveer gelijk aan een dier.
De Russische ‘goelags’ zijn bekend. Volgens ‘AI’ zijn in de Sovjet-Unie tussen 20 en 148 miljoen mensen omgekomen om reden van politieke repressie, hongersnood en oorlog. In China zijn tijdens de ‘culturele revolutie’ tussen 1 en 2 miljoen mensen gedood.
 

Daar staat tegenover dat de 19-de-eeuwse Westerse democratie de afschaffing van de slavernij heeft doorgezet. En de afschaffing van de adel. Daarmee werden na bloedige en kostbare revoluties twee wereldwijd en vanaf de verst teruggaande oudheid bestaande maatschappelijke systemen van onderdrukking omvergeworpen. Dit dankzij de ontwikkeling in Europa en Amerika van het idee van volkssoevereiniteit en mensenrechten in de 18^de en 19^de eeuw.

Kortom, onze Westerse maatschappij is nog lang niet wat het zou moeten zijn. Maar het is wel een belangrijke stap in de goede richting. En als wij het niet met overtuiging verdedigen, dan lopen we het risico het te verliezen. Deze dreiging bestaat thans ook intern in de USA, reden waarom er des te meer reden voor ons is om Europa te steunen. En zonder de basis van onze huidige gebrekkige democratie, is verbetering helemaal niet meer mogelijk.

Als Rusland er dus in slaagt om de ontluikende democratie in Oekraïne te smoren, dan zou dat een overwinning zijn voor de onderdrukking. En een ernstige verzwakking van de Westerse democratie, die niet opgewassen bleek tegen de Russische schijndemocratie, waar politieke tegenstanders nog steeds worden ingesloten of uit ramen vallen.

Voorts, Rusland heeft geen recht om een ander land binnen te vallen. Rusland-aanhangers zien niet in dat Rusland de agressor is. Oekraïne handelt uit zelfverdediging. Er kan wellicht getwist worden over de Don-bas en de Krim, maar Rusland wil heel Oekraïne annexeren. En heeft dat in gedeeltelijk door Rusland bezette provincies ook reeds gedaan. Dat is niet tolerabel. En dan zwijgen we nog over de wijze waarop Rusland de oorlog voert, met name de dagelijkse bombardementen op Oekraïense steden met vele dode en gewonde burgers.

Ja, wij hopen van harte dat de oorlog snel tot een goed einde komt. En dat Oekraïne dan ook concessies zal moeten doen, is vanzelfsprekend. Maar we zijn het aan onszelf en aan onze, zij het gebrekkige, democratie verplicht om Oekraïne te steunen. En dat betekent dus ook om Nederland te steunen. Niet alleen omdat wij integraal deel van Nederland zijn, maar ook omdat wijzelf onze eigen, zij het gebrekkige, democratie hier op Bonaire moeten verdedigen om het ook hier geleidelijk via democratische middelen te kunnen verbeteren.

Wij als Bonaire kunnen niet veel doen. Maar we kunnen wel iets doen. En Nederland zal de voornamelijk symbolische steun die Bonaire kan geven zeer waarderen.