ORGANISASHONNAN SOSIAL TA BATI BÈL TOKANTE STRATEGIA NOBO DI KLIMA: “ESAKI NO TA PROTEKSHON EKIVALENTE”.

Kralendijk, – Awe un koalishon amplio [1] di organisashonnan sosial na Boneiru i na Hulanda Oropeo a entregá nan vishon pa kambionan den e Strategia Nashonal di Adaptashon Klimátiko (NAS) 2026 nobo.

E firmantenan ta inkluí Greenpeace Nederland, Wereld Natuur Fonds, Stinapa, Piskabon, Kriabon i Mangrove Maniacs, komo tambe ekspertonan lokal prominente na Boneiru, manera Nolly Oleana i Anjelica Cicilia.

E koalishon aki ta eksigí di Den Haag un kambio di rumbo radikal. “E strategia di adaptashon klimátiko aktual ta yen di promesanan vago pa Boneiru, miéntras ku e habitantenan di Boneiru ya ta konfrontá ku riesgonan finansiero i di salubridat enorme.

Den Haag mester pone finansiamentu disponibel awor pa protehá e habitantenan di Boneiru.” segun Eline Bosman, Direktor di Programa di Greenpeace Hulanda. 

Strategia Nashonal pa protekshon kontra konsekuensianan di e krísis klimátiko

Algun luna despues di e sentensia den e Kaso di Klima di Boneiru, den kua korte a dikta ku Hulanda ta diskriminá su habitantenan na Boneiru i violá nan derechonan humano dor di keda sin protehá nan adekuadamente kontra kambio di klima, gobiernu hulandes a presentá un strategia nobo.

E asina yama ‘Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS)‘ ta un strategia nashonal pa prepará henter Hulanda pa e konsekuensianan di kambio di klima. Aunke Hulanda Karibense tin un luga formal den e plan aki pa promé biaha, e koalishon ta bati bèl.

“Miéntras ku e plannan pa Hulanda Oropeo ta kompletamente kubrí finansieramente ku bionnan, no tin sèn pa Boneiru, meramente un ‘eksplorashon di rekursonan’.

E plannan pa medidanan konkreto pa Boneiru tambe ta sumamente vago, kontrali na esnan pa Hulanda Oropeo. P’esei, no tin protekshon ekivalente,” segun Bosman.

Yamada di koalishon: midi ku e mesun midí

Na nòmber di e koalishon Greenpeace Hulanda ta entregá punto di bista konhunto pa loke ta trata e vershon konseptual di NAS.  Den e punto di bista di e koalishon tin kuater eksigensia estrikto:

1. Protekshon ekivalente: e nivel di ambishon i nivel konkreto di protekshon di Boneiru no por ta mas abou ku e nivel na Hulanda Oropeo. Mester apliká norma i reglanan di seguridat ekivalente, teniendo kuenta ku e konteksto boneriano.
2. Finansiamentu direkto di bionnan euro: Mester bin finansiamentu struktural pa adaptashon na kambio di klima na Boneiru. Mester habri e Deltafonds Hulandes pa Hulanda Karibense i sigurá finansiamentu adishonal pa adaptashon.
3. Propiedat Boneriano & Den Haag: Gobièrnu hulandes tin e responsabilidat pa fasilitá ku Boneiru por tuma akshon klimátiko. Pa esaki mester kompartí konosementu i duna sosten na gobièrnu lokal Partisipashon lokal, salvaguardia i konosementu tradishonal mester guia solushonnan i nan implementashon. Den Haag tin e responsabilidat final pa protekshon klimátiko
4. Adaptashon di sistema i hustisia sosial: Mester dirigí finansiamentu pa klima na e eko-sistemanan, barionan i individuonan mas vulnerabel ku ta enfrentá pobresa di energétiko, strès di kalor i skarsedat di awa, i tambe na agrikultura i peska tradishonal. Sin redukshon rápido di emishon i kambio sistemátiko, adaptashon ta manera karga awa hiba laman. P’esei, e sentensia di korte di Den Haag den e Kaso di Klima di Boneiru (yanüari último) mester keda ehekutá pa e gobièrnu akí na un manera hustu i sin mas tardansa.

Krísis di klima ta un menasa agudo pa e hendenan di Boneiru

E krísis di klima na Boneiru no ta un vishon di futuro, pero un menasa agudo pa salubridat públiko, seguridat, i kultura. Temperatura riba e isla ta subiendo rápidamente di forma peligroso. Muchanan, hende grandi i hende ku ta biba den pobresa ta partikularmente afektá dor di esaki. Wer ekstremo i sekura ta menasá e kosecha di kunukunan lokal i tradishonnan agrikultural lokal ta kore peliger di bai pèrdí. Sin akshon desisivo, fasilidatnan krusial manera hospital tambe ta kore riesgo pa motibu di kondishonnan di klima ekstremo i nivel di laman ku ta subiendo.

Keda sin hasi nada ta mas karu ku intervení awor
E koalishon ta basa su posishon riba sifranan nobo alarmante di un estudio resien riba finansiamentu di klima di Grant Thornton. E estudio ta parse ku un montante entre $1.2 i $1.8 bion ta nesesario pa protehá Boneiru efektivamente kontra e impakto di e krísis di klima. Si gobièrnu no invertí, e dañonan relashoná ku klima riba e isla por subi te na mas ku 5.6 bion dollar pa aña 2050. 

NAS ta habrí pa konsulta públiko te ku 20 di yüli
E konsulta online di gobièrnu ta e momento formal ku Den Haag tin e obligashon legal di skucha e siudadano. Greenpeace Hulanda i organisashonnan sosial lokal na Boneiru ta hasi un yamada na tur organisashon, empresario i habitantenan di Boneiru pa tuma akshon promé ku e fecha límite di 20 di yüli i resoná nan bos masalmente.

Pa fasilitá e proseso, Greenpeace a pone e punto di bista kompleto online komo un dokumento modelo. Organisashonnan i personanan por download e teksto aki grátis, adapt’é manera nan ta deseá, òf kopi’é den su totalidat i entreg’é direktamente na gobièrnu. Hendenan di Hulanda Karibense por manda koreo elektróniko na info@platformparticipatie.nl.

FUENTE: GREENPEACE/LIVE99FM

NEDERLAND:

MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES SLAAN ALARM OVER NIEUWE KLIMAATSTRATEGIE: “DIT IS GEEN GELIJKWAARDIGE BESCHERMING”

Kralendijk,- Een brede coalitie [1] van maatschappelijke organisaties op Bonaire en in Europees Nederland heeft vandaag haar visie ingediend voor aanpassing van de nieuwe Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) 2026.

De ondertekenaars zijn naast Greenpeace Nederland onder andere Wereld Natuur Fonds, Stinapa, vissersbond Piskabon, landbouworganisatie Kriabon en Mangrove Maniacs, alsook prominente lokale experts, zoals Nolly Oleana en Anjelica Cicilia.

Deze coalitie eist een radicale koerswijziging van Den Haag. “In de huidige klimaatadaptatiestrategie staan vooral vage beloftes voor Bonaire, terwijl de mensen op Bonaire nu al enorme financiële en gezondheidsrisico’s lopen. Den Haag moet nu de portemonnee trekken om mensen op Bonaire te beschermen”, aldus Eline Bosman, programma-directeur Greenpeace Nederland

Nationale strategie voor bescherming tegen de gevolgen van de klimaatcrisis
Een paar maanden na de uitspraak in de Klimaatzaak Bonaire, waarin de rechtbank oordeelde dat de Nederlandse Staat mensen op Bonaire discrimineert en hun mensenrechten schendt door hen onvoldoende te beschermen tegen klimaatverandering, ligt er een nieuwe strategie van de overheid. Deze zogenoemde Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) is een rijksbrede strategie om heel Nederland voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Hoewel Caribisch Nederland voor het eerst een formele plek krijgt in dit plan, trekt de coalitie hard aan de bel. “Waar er voor Europees Nederland miljarden beschikbaar zijn voor de plannen, is er geen geld voor Bonaire, slechts een ‘verkenning naar middelen’. Ook de plannen voor concrete maatregelen voor Bonaire zijn erg vaag in tegenstelling tot die voor Europees Nederland. Er is dus geen gelijkwaardige bescherming”, zegt Bosman. 

Oproep coalitie: meet met dezelfde maat
Greenpeace Nederland dient namens deze coalitie een gezamenlijke zienswijze in op de conceptversie van de NAS. Hierin worden vier eisen gesteld:

1. Gelijkwaardige bescherming: het beschermings- en ambitieniveau mag op Bonaire niet lager liggen dan in Europees Nederland. Er moeten gelijkwaardige veiligheidsnormen en regels gelden, rekening houdend met de Bonairiaanse context.
2. Directe miljarden financiering: er moet structurele financiering komen voor klimaatadaptatie op Bonaire. Het Deltafonds moet worden opengesteld voor Caribisch Nederland en er moet aanvullende adaptatie-financiering komen.
3. Bonairiaans & Haags eigenaarschap: De Nederlandse overheid heeft de verantwoordelijkheid om Bonaire in staat te stellen klimaatactie te nemen. Kennisdeling en ondersteuning van het lokale bestuur is hier voor nodig. Lokale inspraak en borging van traditionele kennis moeten leidend zijn bij oplossingen en uitvoering. Den Haag is eindverantwoordelijk voor klimaatbescherming.
4. Systeem-adaptatie en sociale rechtvaardigheid: Klimaatgeld moet gaan naar de meest kwetsbare ecosystemen, wijken en personen die te maken hebben met energiearmoede, hittestress en watertekorten, evenals naar duurzame landbouw en visserij. Zonder snelle uitstootreductie en systeemverandering is adaptatie dweilen met de kraan open. De uitspraak van de rechtbank Den Haag in de Klimaatzaak Bonaire (januari jl.) moet daarom zonder verdere vertraging door deze regering op rechtvaardige wijze worden uitgevoerd.

Klimaatcrisis vormt acute bedreiging voor mensen op Bonaire
De klimaatcrisis op Bonaire is geen ver-van-ons-bed-show, maar een acute bedreiging voor de volksgezondheid, veiligheid en cultuur. De temperaturen op het eiland stijgen gevaarlijk snel. Vooral kinderen, ouderen en mensen in armoede worden hierdoor geraakt. Extreem weer en droogte bedreigen de oogst van lokale boerderijen en lokale landbouw tradities dreigen verloren te gaan. Zonder snelle actie lopen ook cruciale voorzieningen zoals het ziekenhuis gevaar door extreme weersomstandigheden en zeespiegelstijging.

Niets doen is duurder dan nu ingrijpen
De coalitie baseert zich op alarmerende nieuwe cijfers van een recent onderzoek naar klimaatfinanciering door Grant Thornton. Daaruit blijkt dat er naar schatting tussen de $1,2 en $1,8 miljard nodig is om Bonaire effectief te beschermen tegen de impact van de klimaatcrisis. Als de overheid niet investeert, loopt de klimaatgerelateerde schade op het eiland zelfs op tot maar liefst $5,6 miljard in 2050.

NAS tot en met 20 juli open voor publieke consultatie
De internetconsultatie van de overheid is het formele moment waarop burgers hun mening en zienswijze met Den Haag kunnen delen. Greenpeace Nederland en het maatschappelijk middenveld van Bonaire roepen alle organisaties, ondernemers en inwoners van Bonaire op om vóór de deadline van 20 juli in actie te komen en massaal hun stem te laten horen.

Greenpeace Nederland heeft de volledige zienswijze van het lokale maatschappelijk middenveld op de NAS online gezet als voorbeelddocument. Organisaties en individuen kunnen deze tekst downloaden, naar eigen wens aanpassen, of integraal kopiëren en direct indienen bij de overheid. Mensen uit Caribisch Nederland kunnen hun opmerkingen over de concept-NAS mailen naar info@platformparticipatie.nl.