OMBUDSMAN: OVERHEID WEET WIE HULP NODIG HEEFT, MAAR GRIJPT NIET IN JAARVERSLAG 2025: ‘DOEN WAT NODIG IS’

De overheid weet vaak al wie hulp nodig heeft, maar handelt te laat of helemaal niet. Tegelijker zijn regelingen vaak zo ingewikkeld, dat veel burgers alsnog buiten de boot vallen. Daardoor missen mensen ondersteuning waar zij recht op hebben en groeit het wantrouwen richting de overheid. Dat schrijven de Nationale ombudsman, de Veteranenombudsman en de Kinderombudsman in hun jaarverslag over 2025. 

Niet onwetend, wel afwachtend
Volgens ombudsman Reinier van Zutphen ontbreekt het de overheid niet aan informatie, maar aan initiatief. Vaak is al lang bekend wie hulp nodig heeft, maar blijft actie uit. Daardoor raken mensen onnodig verder in de knel. “Als je weet om wie het gaat en hoe je kunt helpen, dan is het je plicht daar werk van te maken”, aldus Van Zutphen.

Hij wijst daarbij op de aangekondigde bezuiniging uit de Voorjaarsnota op het actief benaderen van mensen die bijstand mislopen. Eerder was hij daar al kritisch over: “Juist deze groep heeft ondersteuning het hardst nodig. Zij verdienen een overheid die hen opzoekt in plaats van afwacht.”

Hoewel de bezuiniging later werd teruggedraaid, zegt de gang van zaken veel over de houding van het kabinet. “Dit kabinet geeft gas en trapt tegelijk op de rem.”

Kwetsbare burgers blijven buiten beeld
Alleen weten wie hulp nodig heeft, is volgens Van Zutphen niet genoeg. “Als de juiste hulp mensen niet bereikt, is er nog steeds geen burger geholpen.”

Het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) dat in 2025 voor de derde keer werd opengesteld, noemt hij daarvan een pijnlijk voorbeeld. Alleen mensen met een DigiD en voldoende digitale vaardigheden konden afgelopen jaar een aanvraag doen. Daarnaast was het beschikbare budget niet gebaseerd op de omvang van het probleem, maar op de bijdrage van energiemaatschappijen.

Wie niet kon inloggen of te laat was, bleef je met lege handen achter. Juist de meest kwetsbare huishoudens bleven daardoor buiten beeld, aldus Van Zutphen.

Omdat de onzekerheid over energieprijzen ook in 2026 aanhoudt, roept hij het kabinet op het fonds dit keer wel toegankelijk te maken voor iedereen.

Proactieve overheid als norm
Om het vertrouwen te herstellen, zijn volgens Van Zutphen fundamentele veranderingen nodig. Daarom presenteert hij tegelijk met het jaarverslag een visie op een proactieve overheid, als richting voor het nieuwe kabinet.

Daarin pleit hij onder meer voor het automatisch toekennen van uitkeringen en toeslagen waar mogelijk, het verminderen van administratieve lasten en het bieden van meer zekerheid aan burgers. Bijvoorbeeld door toegekende ondersteuning niet zomaar terug te draaien.

“Een behoorlijke overheid wacht niet tot mensen verdwalen in de lokettenjungle, maar zoekt hen op als ze ondersteuning nodig hebben. Proactieve dienstverlening is geen keuze, maar moet de norm zijn. Het is de enige weg vooruit.”

25.000 signalen
In 2025 ontvingen de ombudsmannen 25.000 klachten en signalen. Die laten volgens Van Zutphen zien dat behoorlijk overheidshandelen geen vanzelfsprekendheid is, maar dagelijkse inzet vraagt: aan de telefoon, de balie, bij het maken van beleid én bij politieke keuzes.

FUENTE: NATIONALE OMBUDSMAN/LIVE99FM