E RÒL DI REPRESENTANTE DE REINOO UN VISHON DI UN SIUDADANO SIMPEL

Kralendijk,- E ròl di representante di Reino ta un di e tópikonan ku ta diskutiendo relashoná ku kambio di WOLBES i FINBES.

E loke sinembargo mester ta riba mesa ta loke e propio Representante di Reino ta deklará esta e importansia pa desaroyá un vishonkomun pa loke ta e modelo final di e islanan dentro di e struktura estatal ulandes. 

I tanten esaki no subi mesa nos ta keda piska yen di solushon den awa trubel. Mi tin años ta boga pa un konferensha nashonal tokante e tema di relashon di e islanan i mui en espesial di Boneiru pa ku Ulanda. E dikon ta opvio, e ta bisto, e ta evidente i ta supstansiá pa echos ankrá den nos historia.

E palabra ku kualkier siudadano ku bo puntra kiko e status di Boneiru ta, sigur 90% ta kontestabo ni karni ni piská.

Na Ulanda e ta pió. Fuera ku nan konosementu ta masha limitá tokante nos islanan, nan ta kere ku Boneiru ta un munisipio speshal di Ulanda, pero ei mes nan no por komprondé dikon nan mes ku ta biba i traha aki no ta igual ku nan kompatriotanan ku ta biba na e parti di Oropa.

Pues dikon e miembronan di unEntidat Públiko den Caribe ta otro tipo di siudadano ku esnan den Ulanda Oropeo miéntras tur dos ta kai bou di e emsun konstitushon. I no ta e hulandes komun i koriente so ta di e opinión aki. Institutonan manera Defensor di Pueblo, Kolegio di Derechonan Humano, Kordinashon Nashonal di Deskriminashon, pero tambe institutonan internashonal, tur ta di opinión ku e status ku nos ta aden for di 10-10-10 no ta kuadra ku nada den e mundo aki pa komparé. Antó e origen di esaki ta palpabel.

Nunka e pueblo boneriano ku tin e derecho úniko i eksklusivo no a ratifiká e modelo aki, ni tampoko a eskpresá su mes kua lo ta e modelo final den e struktura estatal den Reino.

I komo nos modelo final no ta definí pa e pueblo, e diskushon lo kontinuá riba e nivel di outogobernashon i outonomia i lo keda e tema no klarifiká i ku ta krea mas i mas konfushon, pero tambe kontinuamente konfrontashon i asina forma un estorbo grandi pa realmente goberná e isla ku e meta goberná pa sirbi doló i nesesidatnan real di e pueblo.

Nesesidatnan manera infrastruktura totalmente destrui, vivienda sosial pero tambe pa e klase media inpagabel, pobresa inakseptabel di un 30% pa 40% bou di kua pobresa serka esnan ku ta traha. Un imigrashon ku ta kousa un kresementu di nos poblashon inkontrolabel ku preshon riba henter e desaroyo di nos komunidat.

Un sistema di enseñansa i salúbidridat públiko di un nivel siéntifiko halto, pero ku no ta sirbiendo e real propósitonan den práktika di e komunidat, un medio-ambiente i naturalesa bou di un menasa real i ku no tin solushon duradero na horizonte.

Un maneho finansiero ku ta ser kalifiká komo for di kòntròl. Institutonan demokrátiko ku mester perkurá pa e check and balances ku no ta funshoná optimal, manera entre otro Konseho Insular, Kontrolaria General, un aparato gubernamental ku kapasidat limitá di ehekushon.

I miéntras no ta atendé  nesesidatnan aki, por tuma nota ku e diskushon i konfrontashon ta konsentrá su mes ta ken tin outoridat, ta ken su tarea esaki ta, ets. perdiendo kompletamente for di bista ku ta huntuso por solushoná e problemanan.

Huntu ta Den Haag ku su ministerionan den un kordinashon sano ku otro i huntu ku nos gobièrno na Kralendijk i no kontinuamente ta pará kontra otro. E situashon ei ta inefektivo, inefisiente, inproduktivo i ta mina i kibra e sentido di koperashon i solidarismo i ta hasi daño na e propósito di para riba bo mes pia, pero ku e boluntat(politiko) di sostené otro.

Ta e situashon aktual ta origen di tantu modelo ku ta skeiru rònt. E kodelo aktual di Entidat Públiko. modelo di Älan, modelo di Niue, modelo di pais outónomo, modelo di munisipio speshal, modelo di indepensensia o asosashon liber, modelo di integrashon parsial te integrashon total, modelo franses di departamentunan di otro mar, modelo LGO, modelo UPG, modelo di kolonia i subi lista di teritorionan sin propio gobernashon i mas modelonan ku por originá for di e mente kreativo di hende ku ta buskando e mihó modelo pa komunidat di Boneiru.

I na mi manera di pensa ta sinta na un mesa rondó nashonal i dialogando ku rèspèt pa otro so nos por buska un meta komun i realístiko ku tur hende por para su tras i traha den konhuntu pa alkansá.

Mi konklushon ta ku nunka e loke nos ta aden ni lokal ni internashonal por ta e modelo final di dekolonisashon ni final di ekspreshon di derecho di outodeterminashon. Esei ta rekonosé tambe pa entre otro Ulanda E  pueblo ku ta den e status aki mester haña e oportunidat pa skohe despues di a risibí informashonnan kompleto, korekto i verifikabel kiko ta e modelonan final.

Antó riba e eskoho final ei, nos por traha riba e mihó kontenido ku ta kuadra ku nos realidat di awe garantisando bon gobernashon den e mas amplio sentido di palabra.

Ku e rumbo fihá pa pueblo nos lo mester hasi máksimo uso di nos potenshalnan, pero alabes rekonosé nos limitashonnan i akseptá yudansa i sosten pa nos sigui krese komo pueblo.

FUENTE: NORWIN WILLEM/LIVE99FM

NEDERLANDS:

DE ROL VAN DE RIJKSVERTEGENWOORDIGER EEN VISIE VAN EEN GEWONE BURGER

Kralendijk,- De rol van de rijksvertegenwoordger is een van de onderwerpen welke thans ter discussie staat in de consultatieronde m.b.t. de wijzigingen in de WOLBES en FINBES.

Hegeen echter wat ter discussie zou moeten staan is hetgeen de huidige wnd. Rijksvertegenwoordiger zelf aangeeft in zijn reactie aan de staatsssecretaris namenlijk het belang om een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen op de gewenste staatskundige eindsituatie van de eilanden binnen het Nederlandse staatsbestel. Het is waardevol de hele brief te lezen om de context goed te begrijpen.

En zolang men deze discussie mijdt blijven wij met zijn allen  in troebel water vissen naar oplossingen.  Al jaren bepleit ik een nationale ronde tafel conferentie omtrent het thema de relatie van de eilanden en met name Bonaire met Nederland. 90% van de lokale burgers zal als antwoord op de vraag wat voor status wij hebbeb als antwoord geven vlees noch vis.

In Nederland is het erger. Buiten het feit dat velen maar beperkte kennis hebben van het Caribisch deel, zij denken namelijk dat wij een bijzondere gemeente zijn, kan men niet begrijpen waarom zij die hier wonen en werken niet dezelfde burgerrechten hebben als hun medeburgers in Nederland, terwijl wij onder dezelfde grondwet vallen.

En het is niet de gewone Nederlander die zo over denkt en  zich uit. Instituten zoals de Ombudsman, het College Rechten van de Mens, De Nationale Coordinator tegen Diskriminatie, maar alsook internationale instituten zijn allen van mening dat de status waarin wij ons bevinden sinds 10-10-10 geen enkele referentie kent in de wereld.

En de oorzaak hiervan is onmiskenbaar dat nooit het volk van Bonaire uit vrije wil het huidig model noch de invulling ervan heeft geratificeerd. En al zou dit plaats vinden dan nog is het niet het eindmodel zoals het thans functioneeert althans zou moeten functioneren in een gedecentraliseerde eenheidsstaat, zoals Nederland dit kent. Ook hier geeft de wnd rijksvertegenwoordiger een heldere visie op.

E mede hierdoor komt steeds de discussie terug over de inhoud van zelfbestuur, c .q outonomie en gaat het niet om de reële noden en zorgen die werkelijk leven bij de bevolking. Het confrontatiemodel en niet het samenwerkingsmodel vormt een groot stuikelblok voor onderwerpen als een totaal verwaarloosde infrastruktuur, groot tekort aan sociale maar ook betaalbare middenstandswoningen, 30 tot 40% armoede met vooral armoede onder werkenden.

Gebrek aan een immigratiebeleid waardoor er een onbeheerste bevolkingsgroei plaatsvindt met de enorme druk op onze ontwikkeling. Een onderwijs- en gezondheidssysteem van hoge kwaliteit maar die niet geënt is om onze realiteit.

Een continue bedreiging op onze milieu en natuur zonder duurzame oplossingen in zicht. Een financieel beheer welke volgens CFT niet onder controle is. Onze democratische instituten zoals. de Eilandsraad de Rekenkamer die niet optimaal functioneren ter waarborging van goed bestuur.

Een bestuursapparat met zeer beperkte uitvoeringscapaciteit. En door verwaarlozing van deze reële noden raakt uit het oog, dat het alleen met samenwerken duurzame oplossingen kunnen worden aangedragen.  Samenwerken in Den Haag door goede en efficiente coordinatie tussen de verschillende ministeries en samenwerken met de overheid in Kralendijk en niet telkens tegenover elkaar staan. Die situatie is gebleken inefficient, inpoduktief en ineffectief te zijn en bovendien ondermijnt het de solidariteitsgedachte en richt het schade aan het uiteindelijk doel steunend op eigen kracht doch met de wil elkander bij te staan.

Het is deze situatie dat ertoe leidt dat er zoveel modellen ontstaan uit de creatieve staaktundige brein van velen. Modellen als Äland, Niue, Openbaar Lichaam, Outonoom eiland, bijzondere gemeente, onafhankelijk of vrije associatie, geedeeltelijke dan wel algehele integratie, departement de outre mer, LGO dan wel UPG-status, koloniaal verhouding met plaatsing op de lijst van zichzelf niet besturende gebieden. Naar mijn bescheiden mening is de oplossing samen aan tafel met wederzijds respect en samen naar het gemeenschappelijk doel streven waar wij met zijn allen achter kunnen staan en gericht naartoe kunnen werken.

Mijn conclusie is dan ook dat het nooit de bedoeling is of kan zijn geweest dat het model waarin wij thans beland zijn het eindmodel is van het dekolonisatieproces noch de einduitspraak van de uitoefening van het zelfbeschikkingsrecht. Het volk moet de oprechte kans krijgen om na  gedegen, correcte, volledige en verifieerbare informatie een keuze te kunnen maken voor een eindmodel. En op basis hiervan kunnen wij samen werken aan de best mogelijke inhoud dat strookt met onze realiteit. Primair hierbij is de waarborging van goed bestuur.

Met de gekozen richting door het volk zullen wij onze uiterste best en inspanning moeten doen om maximaal onze potenties te benutten, maar tegelijkertijd te beseffen  dat wij beperkingen hebben en dat wij hierin de nodige steun en hulp nodig hebben om verder te kunnen groeien.