DEKLARASHON DI FUNDASHON PRO LAGUN EN ESPERA DI E DEBATE DI SELIBON, 12  FEBRUARI 2026

Kralendijk,- Fundashon Pro Lagun a determiná ku e situashon na landfill di Lagun na Boneiru a desaroyá den un krísis a largu plaso pa salú públiko, medio ambiente i derechonan humano.

Rapportnan oficial desde 2013 a establece cu e procesamento di desperdicio no ta sostenibel. Esaki a keda reafirmá na 2016. E rapòrtnan aki a wòrdu trahá dor di Entidat Públiko Boneiru i Selibon I tabata konosí pa e Ministerio di Infrastruktura i Maneho di Awa, pero e implementashon struktural di e

plannan no a tuma lugar.

Tantu Kámara di Representantenan komo Konseho Insular a adoptá moshonnan tokante deshasimentu di shushi,  investigashon di salú, i solushonnan struktural. Sinembargo, e deklarashonnan polítiko aki no a wòrdu tradusí den medidanan konkreto pa protehá e poblashon. Durante e informashon tékniko di 4 di febrüari, Inspekshon di Medio Ambiente Humano i Transporte a bisa eksplísitamente ku tur indikashon ta mustra riba un ambiente di bida insigur, pero midimentunan esensial ta falta. No obstante, despues di

kandela ripití—tres den aproksimadamente dies sinku dia na yanüari—residentenan ta wòrdu mandá bèk pa nan kas ku e konseho pa “ventilá,” sin ningun investigashon riba supstansianan liberá (por ehèmpel, dioxina, ku a wòrdu hañá den e investigashon di MOD meimei di novèmber 2024 te ku  4 km wèst di e landfill, ku resultadonan hopi riba e balornan límite).

Despues di e kandelanan na na yanüari, no a pidi investigashon urgente di MOD, i un ainda falta programa di monitoreo continuo. Fundashon Pro Lagun ta argumentá ku e fayo sistemátiko aki pa investigá i tuma medidanan di protekshon, apesar ku e riesgonan ta konosí i ta manifestá repetidamente komo kalamidatnan, ta lanta preguntanan serio tokante kumplimentu ku e deber di kuido. Ta legítimo pa kuestioná si esaki no ta simplemente un asuntu di fayo atministrativo mas, sino mas bien di negligensia di deber i posiblemente asta di no aktua ora legalmente ta obligá pa hasi esaki (un delito).

E Instituto di Derechonan Humano di Hulanda a determiná ku e derecho riba un ambiente di bida limpi, saludabel i sostenibel—manera definí pa ECHR—ta bou di preshon den Hulanda Karibense. Ombudsman Nashonal a dicta cu e landfill ta insostenibel y cu un paro inmediato ta necesario. Inspekshon di Medio Ambiente Humano i Transporte (ILT) a konfirmá ku no ta konosí un krísis di shushi komparabel na Hulanda Oropeo, pero Boneiru no.

E sentensia resien di Greenpeace ta enfatisá ku e responsabilidat final pa protekshon di medio ambiente i salú públiko ta keda na gobièrnu nashonal. E situashon na Boneiru ta un ehèmpel kla di un fayo pa tuma responsabilidat.

E pregunta clave no ta si e problema ta conoci, sino cuanto tempo gobierno por permiti su mes pa keda inactivo, sabiendo cu derechonan fundamental y siguridad y salud di ciudadanonan ta den wega.

FUENTE: FUNDASHON PRO LAGUN

NEDERLANDS:

STATEMENT STICHTING PRO LAGUN VOORUITLOPEND OP SELIBON-DEBAT 12 FEBRUARI 2026

Kralendijk,- Stichting Pro Lagun stelt vast dat de situatie bij de landfill Lagun op Bonaire is uitgegroeid tot een langdurige crisis voor volksgezondheid, milieu en mensenrechten.

Al sinds 2013 is in officiële rapporten vastgesteld dat de afvalverwerking onhoudbaar is. In 2016 is dit opnieuw bevestigd. Deze rapporten zijn opgesteld door het Openbaar Lichaam Bonaire en Selibon en bekend bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, maar structurele uitvoering van de plannen is uitgebleven.

Zowel de Tweede Kamer als de Eilandsraad hebben moties aangenomen over afvoer van afval, gezondheidsonderzoek en structurele oplossingen. Deze politieke uitspraken zijn echter niet vertaald naar concrete maatregelen ter bescherming van de bevolking. Tijdens de technische briefing van 4 februari jl. heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport expliciet aangegeven dat alle aanwijzingen aanwezig zijn dat sprake is van een onveilige leefomgeving maar essentiële metingen ontbreken.

Desondanks worden bewoners na herhaalde branden — drie in circa vijftien dagen in januari — teruggestuurd naar hun woningen met het advies te “luchten”, zonder dat onderzoek is gedaan naar vrijgekomen stoffen (bijvoorbeeld dioxine die in het MOD-onderzoek medio november 2024 zijn aangetroffen tot 4km ten westen van de landfill, met resultaten ver boven de grenswaarden).

Na de branden in januari is er geen urgent MOD-onderzoek aangevraagd en ontbreekt het nog steeds aan een continu meetprogramma. Stichting Pro Lagun stelt dat dit structurele nalaten van onderzoek en beschermende maatregelen, terwijl de risico’s bekend zijn en zich herhaaldelijk als calamiteit manifesteren, ernstige vragen oproept over de naleving van de zorgplicht. De vraag is gerechtvaardigd of hier niet langer sprake is van alleen bestuurlijk falen, maar van taakverwaarlozing en mogelijk zelfs van het nalaten te handelen terwijl dat wettelijk verplicht is (een ambtsmisdrijf).

Het College voor de Rechten van de Mens heeft vastgesteld dat in Caribisch Nederland het recht op een schoon, gezond en duurzaam leefmilieu — voortvloeiend uit het EVRM — onder druk staat. De Nationale Ombudsman heeft geoordeeld dat de vuilstort onhoudbaar is en dat een acute stop noodzakelijk is. De ILT heeft bevestigd dat in Europees Nederland geen vergelijkbare afvalcrisis bekend is, waarom op Bonaire wel.

De recente Greenpeace-uitspraak onderstreept dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor milieubescherming en volksgezondheid bij het Rijk ligt. De situatie op Bonaire vormt een schrijnend voorbeeld van het nalaten van het nemen van verantwoordelijkheid.

De kernvraag is niet of het probleem bekend is, maar hoe lang de overheid het zich nog kan permitteren om niet te handelen, terwijl zij weet dat fundamentele rechten en de veiligheid en gezondheid van burgers op het spel staan.