KONFUSHON DI RÒL I INEFISIENSIA: KONSEHO INSULAR MESTER BAI BEK NA SU BASE

Kralendijk,- Nos por a tuma nota di e konvokashon repetí pa un reunion pa forma opinion (MVR) i un reunion pa tuma desishon (BVR) di konseho insular di Boneiru ku mester tuma lugá djamars awor 3 di febrüari 2026.

E planifikashon aki, kaminda un debate i un desishon ta wòrdu hepròp riba un solo anochi, ta un síntoma di un fayo strukural i mas profundo den konseho insular: un kombinashon di inefisiensia, demokrasia di fachada i un konfushon di ròl preokupante.

E meta di un reunion pa forma opinion – debate habrí, reflekshon i evaluashon di e aporte di siudadanonan – ta bira un kaha bashí si e tumamentu di desishon ta sigui direktamente. E ta redusí e instrumento demokrátiko aki na un komedia. Simultáneamente, nos ta tende miembronan di konseho insular keha tokante preshon di trabou haltu, loke ta pone ku nan ta pleita pa un miembresia di konseho insular full taim.  Esaki ta un ‘self-fulfilling prophecy’, un profesia ku ta kumpli ku su mes. Nan ta krea un proseso kompliká ku ta tuma tempu, i despues ta keha tokante e konsekuensianan ku nan mes a krea. E solushon no ta pa paga mas pa inefisiensia, sino pa drecha e proseso mes.

E kurason di e problema ta bira bisto ora nos wak e moshon ku a keda aseptá unánimemente riba 2 di mei 2023. Den e moshon aki, konseho insular mes ta stipulá ku pa kualke kambio den e leinan WolBES i FinBES, mester tin “deliberashon, negosashon i akuerdo na nivel polítiko di antemano, esta entre gobièrnu hulandes, kolegio ehekutivo i konseho insular di Boneiru”.

Aki e problema ta sinta. konseho insular ta pone su mes na mesa di negosashon, un ròl ku konstitushonalmente ta reservá pa kolegio ehekutivo. Konseho insular mester kontrolá kolegio ehekutivo, stipulá e kuadronan di maneho i representá pueblo, no negoshá e mes. Dor di sinta riba stul di e gobièrnu, konseho insular ta konfundí su propio ròl di kontroladó.

Pasobra, ken ta kontrolá e kontroladó si e mes ta partisipá den e proseso?

E konfushon di ròl aki ta un kousa importante di e inefisiensia. E konseho ta pèrdè den detaye operashonal i negosashon, en bes di enfoká riba su tareanan prinsipal. Esaki, kombiná ku e prosedura rígido di manda aparentemente tur proposishon pa desishon di e kolegio via un komishon figo, ta kondusí na un aparato gubernamental sobrekargá i ku ta traha pokopoko.

Mirando e formashon di un koalishon nobo na kaminda, a yega ora pa un re-orientashon fundamental. Nos ta hasi un yamada urgente na e futuro partnernan di koalishon pa trese Konseho Insular bèk na su esensia konstitushonal.

Nos yamada ta konkreto:

Restorá e Trias Politica: Konseho Insular mester tuma su ròl komo kontroladó, stipuladó di kuadro i representante di pueblo na serio atrobe, i laga e negosashonnan pa kolegio ehekutivo.

Restorá Efisiensia: Stòp e ruta obligatorio i ku ta kousa retraso via komishonnan figo, i garantisá un periodo signifikante entre un reunion di forma opinion (MVR) i un reunion di tuma desishon (BVR).

E pueblo meresé un konseho insular ku konosé su ròl, ta desidido i ta respetá e konfiansa di e votadó. Laga nos usa loke a sobra di  legislatura aktual pa kumpli ku e promesa aki.

FUENTE:WILLEM CECILIA

NEDERLANDS:

ROLVERVAGING EN INEFFICIËNTIE: EILANDSRAAD MOET TERUG NAAR DE BASIS

Er is kennisgenomen van de herhaalde oproep voor een meningsvormende (MVR) en besluitvormende vergadering (BVR) van de eilandsraad van Bonaire te houden op dinsdag 3 februari 2026. Deze planning, waarbij een debat en een besluit op één avond worden gepropt, is symptomatisch voor een dieper, structureel falen binnen de eilandsraad: een combinatie van inefficiëntie, schijndemocratie en een zorgwekkende rolvervaging.

Het doel van een meningsvormende vergadering – open debat, reflectie en het wegen van burgerinbreng – wordt een lege huls als de besluitvorming direct volgt. Het reduceert dit democratische instrument tot een theaterstuk.

Tegelijkertijd horen we raadsleden klagen over een te hoge werkdruk, wat sommigen doet pleiten voor een voltijds raadslidmaatschap. Dit is een self-fulfilling prophecy: men creëert een omslachtig en tijdrovend proces en klaagt vervolgens over de zelfgecreëerde gevolgen. De oplossing is niet meer uren betalen voor inefficiëntie, maar het proces zelf repareren.

De kern van het probleem wordt duidelijk als we kijken naar de unanie

m aangenomen motie van 2 mei 2023. In deze motie stelt de eilandsraad zélf dat bij wijzigingen van de WolBES en FinBES “overleg, onderhandeling en overeenstemming op politiek niveau vooraf dient te gaan, dat wil zeggen tussen de Nederlandse regering en het bestuurscollege en de eilandsraad van Bonaire”.

Hier wringt de schoen. De eilandsraad plaatst zichzelf aan de onderhandelingstafel, een rol die constitutioneel is voorbehouden aan het bestuurscollege. De eilandsraad hoort het bestuurscollege te controleren, de kaders te stellen en de bevolking te vertegenwoordigen, niet om zelf te onderhandelen. Door op de stoel van het bestuur te gaan zitten, vervaagt de eilandsraad haar eigen controlerende functie. Wie controleert immers de controleur als deze zelf deelneemt aan het proces?

Deze rolvervaging is een belangrijke oorzaak van de inefficiëntie. De raad verzandt in operationele details en onderhandelingen, in plaats van zich te richten op haar kerntaken. Dit, gecombineerd met de starre procedure om blijkbaar elk voorstel via een vaste commissie te sturen, leidt tot een overbelaste en trage bestuursmachine.

In het licht van een aanstaande nieuwe coalitie is het tijd voor een fundamentele herijking. Wij doen een dringend beroep op de toekomstige coalitiepartners om de eilandsraad terug te brengen naar haar constitutionele essentie.

Onze oproep is concreet:

Herstel de Trias Politica: De eilandsraad moet haar rol als controleur, kadersteller en volksvertegenwoordiger weer serieus nemen en het onderhandelen overlaten aan het bestuurscollege.

Herstel de Efficiëntie: Stop de verplichte, vertragende omweg via commissies en garandeer een betekenisvolle periode tussen MVR en BVR.

De bevolking verdient een eilandsraad die haar rol kent, daadkrachtig is en het vertrouwen van de kiezer respecteert. Laten we deze korte tijdvak die nog resteert van de huidige zittingsperiode gebruiken om die belofte waar te maken.