INSTALASHON DI CROG: KOMPLETAMENTE KOREKTO I DENTRO DI E KOMPETENSIA DI KOLEGIO EHEKUTIVO

Kralendijk — Ku e deklarashon aki mi ke duna klaridat tokante e akusashonnan sin fundeshi ku a wòrdu hasí e delaster simannan kontra mi persona, relashoná ku mi  funshon komo diputado, kua mi a entregá riba 29 di yüni 2026.

Siman pasá dia 27 di yüli e diskushon públiko den koalishon a oumentá, despues ku un punto di agènda di un reunion di koalishon den siman di 20 di yüli, a bira públiko. Riba 31 di yüli un partido di koalishon a ekspresá su malkontentu i ela menshoná e desishon di kolegio ehekutivo pa instalá e Komishon Desaroyo Espasial i Asuntu di Tereno (CROG) komo motibu di mi retiro, sugiriendo ku tabatin un aktuashon atministrativo inkorekto. Loke ta yama atenshon ta ku un luna promé un otro motibu, difísil pa kombiná ku esun di CROG, a wòrdu presentá pa mi retiro: falta di komunikashon ku koalishon. E kontradikshon aki ta e motibu pa splika e echonan i e proseso di e desishon atministrativo.

E sugerensia ku instalashon di CROG no tabata konosí den koalishon mester wòrdu nuansá. For di koalishon a wòrdu pidí spesífikamente pa haña solushon pa kasonan stanká pa hopi tempu i pa e stòp den konstrukshon ku ta stroba desaroyo di e isla. Ademas, komunikashon efektivo ta un responsabilidat kompartí di tur e partidonan di koalishon, no di un solo mandatario. Den e promé tres lunanan despues ku e kolegio ehekutivo a kuminsá funshoná, solamente un reunion konhunto a tuma lugá ku henter koalishon i e diputadonan ku ta riba djasabra 23 di mei 2026, despues di kua e mini programa di gobernashon a wòrdu aprobá pa konseho insular dia 26 di mei 2026. Un frekuensia limitá di reunionnan di koalishon no por keda igualá ku tin un falta di legitimidat atministrativo.

E punto sentral di e diskushon ta si instalashon di CROG mester a wòrdu aprobá adelantá dor di koalishon. Mester hasi distinshon entre determinashon den e kuadro polítiko i ehekushon atministrativo — e núkleo mes di e modelo dualista di gobernashon riba kua e gobernashon públiko di Boneiru ta basá. Konseho insular ta kumpli ku e ròl di determiná kuadro i kontrolá; kolegio ehekutivo ta enkargá ku gobernashon diario, dentro di e kompetensia legal ku WolBES ta duna e kolegio. Den koalishon tabatin, ku rason, diskushon tokante e pregunta kiko mester bai hasi i kua desafio urgente mester haña prioridat. E pregunta kon mester bai hasi esaki — kon e metanan aki mester wòrdu realisá organisatoriamente, huridíkamente i atministrativamente — ta pertenesé eksklusivamente serka e responsabilidat di kolegio ehekutivo. Esaki no solamente ta e base legalmente, pero tambe ta wòrdu determiná eksplísitamente den e programa di koalishon, kaminda a wòrdu kumbiní ku dualismo lo wòrdu apliká puramente, “tambe ora esaki ta inkómodo polítikamente”. Banda di esei artíkulo 118, insiso 1, di WolBES ta determiná eksplísitamente ku konseho insular, kolegio ehekutivo òf gezaghèber por instalá otro komishonnan. No tin obligashon legal pa laga un desishon asina wòrdu aprobá promé dor di koalishon òf konseho insular.

Instalashon di CROG no tabata un meta riba su mes, pero un reakshon riba falta di personal temporal den e direktorado Espasio i Desaroyo, i e gran kantidat di kasonan kompleho i multidisiplinario. E komishon tin únikamente un tarea di konseho, e no tin kompetensia di gobernashon independiente, no ta tuma desishon obligatorio i no ta sustituí kolegio ehekutivo òf e direkshon. P’esei e no ta un órgano di gobernashon nobo, pero un instrumento temporal ku ta pèrmití kolegio ehekutivo ehersé su responsabilidat legal den forma kuidadoso i den un plaso rasonabel — hustamente pa ehekutá e prinsipionan atministrativo ku koalishon mes a suskribí.

Tambe e sugerensia ku CROG lo hiba na un gran kantidat di kontrato di enkargo (OvO) no ta haña sosten den e desishon di instalashon. E komishon no tin kompetensia di kontrato ni di presupuesto i no por hasi entidat públiko di Boneiru finansieramente responsabel. E menshon di tarifa máksimo di OvO ta limitá únikamente e kuadro finansiero, den kaso ku eksperensia eksterno ta nesesario. Un komparashon entre e salario básiko di un ámtenar i un tarifa pa ora riba un OvO ta ademas inkorekto: e tarifa pa ora aki ta kubri tur kosto ku un kontratista eksterno mes tin ku karga, entre otro overhead, ofisina, seguro i primanan di penshun — kostonan ku pa un ámtenar ta wòrdu karga separadamente pa gobièrnu. Un tiki kompleho pa un persona promedio por komprondé tur esaki nos mester atmití.

Mi ke ekspresá mi gradisimentu na tur miembro di konseho insular ku a dunami nan sosten i konfiansa durante mi periodo den e funshon, i na e hopi siudadanonan ku a sostené mi despues di mi retiro ku palabra di ánimo i sosten moral. Danki na boso tur!

FUENTE:JOSELITO STATIA/LIVE99FM

INSTELLING VAN DE CROG: BESTUURLIJK CORRECT EN BINNEN DE BEVOEGDHEID VAN HET BESTUURSCOLLEGE

Kralendijk, Bonaire — Met deze verklaring wil ik duidelijkheid scheppen over de ongegronde verwijten die de afgelopen weken zijn geuit met betrekking tot mijn voormalige functie als gedeputeerde, welke ik op 29 juni 2026 heb neergelegd.

In de week van 27 juli nam de publieke discussie binnen de coalitie toe, nadat agendapunten uit een coalitieberaad van de week van 20 juli openbaar waren geworden. Op 31 juli maakte een coalitiepartner vervolgens haar onvrede kenbaar en voerde daarbij het besluit van het bestuurscollege tot instelling van de Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondzaken (CROG) ten onrechte aan als reden voor mijn vertrek, met de suggestie dat sprake zou zijn van onjuist bestuurlijk handelen. Opvallend is dat een maand eerder nog een andere, moeilijk verenigbare verklaring voor mijn vertrek werd gegeven, namelijk onvoldoende communicatie met de coalitie. Deze tegenstrijdigheid vormt aanleiding om de feiten en de bestuurlijke besluitvorming toe te lichten.

De suggestie dat de instelling van de CROG onbekend was binnen de coalitie, verdient nuancering. Vanuit de coalitie is nadrukkelijk gevraagd om oplossingen voor slepende dossiers en lopende bouwstoppen die de ontwikkeling van het eiland belemmeren. Effectieve communicatie is bovendien een gedeelde verantwoordelijkheid van alle coalitiepartners, niet van één bestuurder alleen. In de eerste drie maanden na aantreden van het bestuurscollege vond slechts één gezamenlijke vergadering plaats met de voltallige coalitie en de gedeputeerden, op zaterdag 23 mei 2026, waarna het mini-regeerprogramma op 26 mei 2026 door de eilandsraad werd vastgesteld. Een beperkte overlegfrequentie kan echter niet worden gelijkgesteld aan een gebrek aan bestuurlijke legitimiteit.

Kern van de discussie is de vraag of de instelling van de CROG vooraf door de coalitie had moeten worden goedgekeurd. Dit vraagt om onderscheid tussen politieke kaderstelling en bestuurlijke uitvoering — de kern van het dualistische bestuursmodel waarop het openbaar bestuur van Bonaire is gebaseerd. De eilandsraad vervult de kaderstellende en controlerende rol; het bestuurscollege is belast met het dagelijks bestuur binnen de wettelijke bevoegdheden die de WOLBES toekent. Binnen de coalitie is terecht gesproken over de “wat-vraag”: welke opgaven prioriteit kregen. De “hoe-vraag” — de organisatorische, juridische en bestuurlijke uitvoering — behoort tot de exclusieve verantwoordelijkheid van het bestuurscollege. Dit is niet alleen wettelijk verankerd, maar ook expliciet vastgelegd in het coalitieprogramma, waarin is afgesproken dat het dualisme zuiver wordt toegepast, “ook wanneer dit politiek ongemakkelijk is”. Artikel 118, eerste lid, WOLBES bepaalt bovendien uitdrukkelijk dat de eilandsraad, het bestuurscollege of de gezaghebber andere commissies kan instellen. Er bestaat geen wettelijke verplichting om een dergelijk besluit vooraf door de coalitie of de eilandsraad te laten goedkeuren.

De instelling van de CROG was geen doel op zichzelf, maar een reactie op tijdelijke onderbezetting binnen de Directie Ruimte en Ontwikkeling en het grote aantal complexe, multidisciplinaire dossiers. De commissie heeft uitsluitend een adviserende taak, bezit geen zelfstandige bestuursbevoegdheden, neemt geen bindende besluiten en vervangt het bestuurscollege of de directie niet. Zij is daarmee geen nieuw bestuursorgaan, maar een tijdelijk instrument waarmee het bestuurscollege zijn wettelijke verantwoordelijkheid zorgvuldig en binnen redelijke termijnen kan uitoefenen — juist ter uitvoering van de bestuurlijke uitgangspunten die de coalitie zelf heeft onderschreven.

Ook de suggestie dat de CROG zou leiden tot grootschalige overeenkomsten van opdracht (OvO’s) vindt geen steun in het instellingsbesluit. De commissie beschikt niet over contract- of budgetbevoegdheden en kan het Openbaar Lichaam Bonaire niet financieel binden. De vermelding van maximale OvO-tarieven begrenst uitsluitend de financiële kaders, mocht extern deskundigheid nodig blijken. Een vergelijking tussen het basissalaris van een ambtenaar en een OvO-uurtarief is bovendien misleidend: dat uurtarief dekt alle kosten die een externe opdrachtnemer zelf draagt, waaronder overhead, huisvesting, verzekeringen en pensioenafdrachten — kosten die bij een ambtenaar door de overheid apart worden gedragen. Toch een complex geheel voor een gemiddelde persoon dit te begrijpen.

Ik spreek mijn dank uit aan alle leden van de eilandsraad die mij tijdens mijn ambtstermijn hun steun en vertrouwen hebben gegeven, en aan de vele burgers die mij na mijn aftreden hebben gesteund met bemoedigende woorden en morele steun. Danki na boso tur!

Joselito Statia