Kralendijk,- Nos a tuma nota di e kontesta di e Representante di Reino interino riba e konsulta di e lei WolBES i FinBES. E kontesta aki, sin intenshon pero konvinsentemente, a laga sa bon kla ku e balansa atministrativo den Hulanda Karibense ta keda frágil.
E ròl dual di e Representante di Reino – di un banda, boka di e gobièrnu di Hulanda, i di otro banda, transmití señalnan for di e islanan – ta demostrá ku bon gobernashon ta difísil pa mantené den komunidatnan chikitu sin un poder kompensatorio independiente.
Mi mes kontesta durante e konsulta tabata basá riba e punto di bista ku mas outonomia lokal lo ta deseabel i ku e islanan por desaroyá sufisiente resiliensia atministrativo sin intervenshon di un Representante di Reino.
Es mas, e Minister tin sufisiente instrumento korektivo na su disposishon pa intervení prudentemente den iregularidatnan atministrativo òf finansiero, i huntu ku Kolegio di Supervishon Finansiero (Cft), e por sòru pa e resiliensia atministrativo aki keda mantené i fortalesé.
Sinembargo Hulanda a disidí di mantené e ròl di Representante di Reino, aunke den un otro forma, sin konsultá substansial ku e islanan. Esei naturalmente tabata un eror di huisio bastante grandi: por a sinti for di distansia leu ku e desishon aki lo a kousa – i awor a kousa – frikshon i deskonfiansa innesesario entre Den Haag i e nivelnan atministrativo di e islanan.
E idea ku outonomia lo kondusí outomátikamente na mihó gobernashon a ignorá e kapasidat limitá di atministrashon i implementashon riba islanan chikitu. Miéntrastantu, e bista emergente a mustra ku eliminá kompletamente un garantia independiente en realidat ta krea un bashi atministrativo. Esaki awor ta bira bisto: lo a bai duna gezaghèber muchu responsabilidat sin un kontrol independiente, i konseho insular ta falta un mekanismo efektivo pa koregí su propio kolegio ehekutivo.
E idea ku gezaghèber por tuma over e ròl aki ta administrativamente irealístiko i a wòrdu bandona entretantu dor di mi persona. E gezaghèber ta parti di e gobièrnu insular, ankrá den un komunidat chikitu kaminda interesnan polítiko, personal i familiar hopi biaha ta estrechamente entrelasá ku otro. E falta e posishon independiente i e poder ehekutivo pa koregí problemanan struktural òf atendé asuntunan delikado.
Eksperensia ta demostrá kaba e vulnerabilidat di e sistema. Preshon polítiko riba institutonan manera Selibon i e Korporashon di Turismo di Boneiru (TCB), i e inkapasidat pa resolvé problemanan struktural manera e krísis di lèntfel, ta demostrá klaramente e falta di influensia atministrativo i supervishon independiente. Traspasá responsabilidat pa desaroyo di ruta aereo pa turismo di kalidat haltu di TCB pa BIA N.V., sin vishon òf konsulta, ta bobedat atministrativo. E torpedeo di un haf nobo di kònteiner por wòrdu kategorisá komo tal tambe: desishonnan tumá sin strategia, konsulta òf interesnan a largu plaso.
Sin un instituto neutral i sufisiente peso entre Den Haag i e islanan, e último garantia ku mal maneho lo wòrdu rekonosé i koregí lo disaparesé.
P’esei ta tempu pa un modelo nobo – no e reinstalashon di e Representante di Reino bieu, pero e establesimentu di un diplomátiko di caribe hulandes: un funshonario independiente ku outoridat ku ta supervisá bon gobernashon, ta intermediá den konfliktonan atministrativo, i ta responsabilisá su mes na tantu e gobièrnu sentral komo e islanan. E figura aki no mester ta un kontroladó, pero un protektor di e balansa entre outonomia i responsabilidat.
E diplomátiko di caribe hulandes por forma e brùg ku nunka e Representante di Reino lo por tabata ta: independiente, kohuntu, i transparente. Esaki ta prevení ku e desaroyo pa mas outonomia ta degenerá den stagnashon den gobernashon òf tiramentu di falta. Bon gobernashon no ta un fabor, sino un deber. Aboli supervishon sin remplas’é ku algu mihó no ta progreso, sino regreshon atministrativo. E bista nobo ta obligá nos pa rekonosé esaki honestamente—i pa aktua promé ku e konfiansa di e pueblo boneriano wòrdu destruí mas ku e ta kaba.
FUENTE: DR. WILLEM A. CECILIA



GIPHY App Key not set. Please check settings