‘BUSINESS AS USUAL’ NO TA POSIBEL MIENTRAS E KRÍSIS POLÍTIKO TA KONTINUÁ

Kralendijk,- E deklarashonnan resiente di e lider polítiko interino di UPB, tokante un supuesto “bahada fuerte” den turismo, ta innesesariamente alarmante i polítikamente imprudente.

E lider polítiko interino lo a hasi mihó si na promé lugá ela hasi su tarea i bin ku solushonnan konkreto, na lugá di hinka spantu i miedu den kurason di e pueblo, empresarionan i invershonistanan.

E sifranan aktual no ta hustifiká su tono alarmante di ningún manera: na 2025 e okupashon promedio di hotel na Boneiru a yega 66%, e nivel pre-COVID, ku un subida di e preis promedio di kamber (ADR) di 19% i e RevPAR di 26%.

E reto pa 2026 ta bini prinsipalmente di un redukshon antisipá den kapasidat di buelo disponibel — un opstákulo struktural i solushonabel — i no di un demanda ku ta kayendo.

Ademas, no por evitá e impreshon ku e deklarashonnan aki riba turismo ta sirbi komo maniobra di distrakshon. Boneiru aktualmente ta den un krísis polítiko i atministrativo serio.

Sekretario di Estado sr. Eric van der Burg (Relashonnan di Reino) a anunsiá ku e lo bishitá e isla e siman ku ta bini pa papia ku e kolegio ehekutivo tokante loke e ministerio ta yamá “desaroyonan gubernamental resiente.”

Esaki mester keda interpretá komo un intervenshon direkto for di Hulanda a base di konsekuensianan di un situashon polítiko instabil na Boneiru. Intentonan di mediashon te awor a keda sin resultado i e relashonnan a empeorá solamente den e dianan ku a pasa.

Den e konteksto aki, ta naíf — òf deliberadamente engañoso — di aktua komo si ta “business as usual” i e sektor turístiko simplemente por sinta na mesa ku e gobièrnu.

E sektor privá no lo hasi akuerdonan serio ku un gobièrnu ku su legitimidat i stabilidat aktualmente ta kuestionabel.

Mientras e krísis gubernamental no a wòrdu resolvé, tur konsultashon riba turismo, marketing òf kapasidat di buelo ta kondená pa frakasá.

E urgensia ku e lider interino ta prediká, solamente por wòrdu atendé despues ku e impase polítiko wòrdu kibra.

Ademas, e yamada pa un reunion nobo ku e sektor ta innesesario. Dia 22 di yüli 2025 a tuma lugá un konsultashon intensivo entre BONHATA (Bonaire Hotel and Tourism Association) i representantenan di entidat públiko di Boneiru. BONHATA a sigui esaki ku petishonnan formal, por eskrito, na gezaghèber (1 di ougùstùs 2025) i na konseho insular (8 di ougùstùs 2025), ku kuater punto di akshon konkreto:

• Subida struktural di e presupuesto di marketing di TCB;
• Mantenshon di e konekshonnan di buelo eksistente pa Nort-Amérika, en espeshal JetBlue i WestJet;
• Destinashon di fondonan VET (Visitor Entry Tax) pa marketing turístiko;
• Un Fondo di Stimulashon di Airlift pa mantené aerolíneanan eksistente i atrae otronan.

Gobernashon ta kontinuashon. E puntonan aki ta konosí, dokumentá i hustifiká na gobièrnu ya mas di un aña. No tin un défisit di informashon ku un reunion nobo ku e sektor lo resolvé — tin un défisit di toma di desishon, ko-kausá pa e instabilidat polítiko i atministrativo kontinuo.

Turismo ta e base riba kua e ekonomia di Boneiru ta drei. E sektor a hasi su tarea i e solushonnan ta riba mesa. Loke falta ta stabilidat polítiko i e boluntat polítiko pa tuma desishonnan. E lider polítiko interino di UPB, mester pone su energia den e resolushon di e krísis polítiko — pa asina despues tin un gobièrnu kreibel i legitimá na mesa ku realmente por hasi i kumpli ku akuerdonan. Esei ta e mensahe ku Boneiru mester awor, no un pantaya di huma di alarmanan turístiko.

FUENTE: WILLEM A. CECILIA (ANALISTA POLÍTIKO)

NEDERLAND:

GEEN ‘BUSINESS AS USUAL’ ZOLANG DE BESTUURLIJKE CRISIS VOORTDUURT

Kralendijk,- De recente uitspraken van de interim politieke leider van de UPB, over een zogenaamde ” bahada fuerte” (terugval) in het toerisme, zijn onnodig alarmerend en politiek onverstandig.

De interim politieke leider had er beter aan gedaan eerst haar huiswerk te doen en met concrete oplossingen te komen, in plaats van de bevolking, ondernemers en investeerders schrik aan te jagen.

De actuele cijfers rechtvaardigen haar alarmerende toon absoluut niet: in 2025 bereikte de gemiddelde hotelbezetting op Bonaire 66%, het pre-COVID niveau, met een stijging van de gemiddelde kamerprijs (ADR) van 19% en de RevPAR van 26%.

De uitdaging voor 2026 komt voornamelijk voort uit een verwachte vermindering van beschikbare luchtcapaciteit — een structureel en oplosbaar knelpunt — en niet uit een instortende vraag.

Men kan zich bovendien niet aan de indruk onttrekken dat deze uitspraken over toerisme als afleidingsmanoeuvre dienen. Bonaire bevindt zich momenteel in een ernstige bestuurlijke crisis. Staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties) heeft aangekondigd volgende week naar de Benedenwindse eilanden te reizen om met het bestuurscollege te spreken over wat het ministerie omschrijft als “de recente bestuurlijke ontwikkelingen.” Dit moet gezien worden als een directe interventie vanuit Den Haag als gevolg van een vastgelopen politieke situatie op Bonaire. Bemiddelingspogingen zijn tot nu toe zonder resultaat gebleven en de verhoudingen zijn de afgelopen dagen alleen maar verslechterd.

In deze context is het naïef — of bewust misleidend — om te doen alsof het “business as usual” is en de toeristische sector gewoon om tafel kan gaan met de overheid. De private sector zal geen serieuze afspraken maken met een bestuur waarvan de legitimiteit en stabiliteit op dit moment ter discussie staan. Zolang de bestuurlijke crisis niet is opgelost, is elk overleg over toerisme, marketing of luchtcapaciteit gedoemd te stranden. De urgentie die de interim politieke leider van de UPB predikt, kan dan ook pas werkelijk worden ingevuld nadat de politieke impasse is doorbroken.

Bovendien is de oproep tot een nieuwe sectorbijeenkomst overbodig. Op 22 juli 2025 vond een intensief overleg plaats tussen BONHATA (Bonaire Hotel and Tourism Association) en vertegenwoordigers van het OLB. BONHATA volgde dit op met formele, schriftelijke verzoeken aan de gezaghebber (1 augustus 2025) en aan de Eilandsraad (8 augustus 2025), met vier concrete actiepunten:

• Structurele verhoging van het marketingbudget van TCB;
• Behoud van bestaande luchtverbindingen naar Noord-Amerika, met name JetBlue en WestJet;
• Oormerking van VET-middelen (Visitor Entry Tax) voor toeristische marketing;
• Een Airlift Stimuleringsfonds om bestaande luchtvaartmaatschappijen te behouden en nieuwe aan te trekken.

Regeren is continuïteit. Deze punten zijn al meer dan een jaar bij het bestuur bekend, gedocumenteerd en onderbouwd. Er is geen informatietekort dat een nieuwe sectorbijeenkomst zou oplossen — er is een besluitvormingstekort, mede veroorzaakt door de aanhoudende bestuurlijke instabiliteit.

Toerisme is de kurk waarop de Bonairiaanse economie drijft. De sector heeft haar huiswerk gedaan en de oplossingen liggen op tafel. Wat ontbreekt, is bestuurlijke stabiliteit en de politieke wil om knopen door te hakken. De interim politieke leider van de UPB zou haar energie moeten steken in het oplossen van de bestuurlijke crisis — zodat er daarna een geloofwaardige overheid aan tafel zit die werkelijk afspraken kan maken en nakomen. Dat is de boodschap die Bonaire nu nodig heeft, geen rookgordijn van toerismealarmen.

Willem A. Cecilia (Politieke Analist)