FORSA EKONÓMIKO TA NESESARIO PA POR REINVERTÍ NA BONEIRU.

Kralendijk,- Ku e publikashon di e sifranan di 2025 por konstatá ku Boneiru, despues di kuater aña di rekuperashon ekonómiko, a bolbe alkansa e nivel di prestashon di promé ku COVID-19. Aña 2025 tabata un aña di rekuperashon alabes un reto importante i positivo pa e sektor turístiko.

BONHATA na mes momentu ta atvertí ku e rekuperashon aki no ta nifiká ku a krea un fundamento outomátiko pa 2026. Al kontrario: e sektor ta na visperá di un aña kaminda preshon riba prestashon, margen i sostenibilidat a largo plaso lo sigui oumentá.

E señalnan akí ta basá riba un kombinashon di aumento struktural di kostonan, inkluí preshon di impuesto mas haltu, tarifanan di awa i elektrisidat mas haltu, e aumento di salario mínimo, huntu ku un bahada den kapasidat di aviashon.Netamente den e fase aki ta esensial pa hiba e diálogonan riba turismo di forma mas enfoká i responsabel: i no keda den e retorika di kresementu i sostenibilidat, sino dialogá riba temanan di kapasidat ekonómiko, kalidat i reinvershon dirihí den e destinashon.

Turismo komo pilá ekonómiko

Turismo ta e kolumna vertebral ekonómiko di Boneiru. E ta krea empleo, ta sostené sentido empresarial (entrepreneurshi) i ta generá entrada ku ta esensial pa servisionan publiko i desaroyo sosial. Na momentu ku e sektor akí strukturalmente ta bou di preshon, e espasio pa kontribuí na kalidat di bida, kalidat i sostenibilidat tambe ta disparsé.

P’esei, un Boneiru sostenibel pa futuro ta rekerí un sektor turístiko ku ta keda finansieramente salú, ku ta mantené espasio pa invertí i ku ta ofresé perspektiva.

Reinvershon ta rekerí kapasidat pa generá entrada

E deseo pa invertí mas den naturalesa, infrastruktura i medio ambiente ta na su lugá i e sektor ta kompartí esaki. sinembargo e invershonnan akí por wòrdu realisá solamente si empresanan tin sufisiente espasio pa hasi negoshi i alkansa rendimentu. Aumentonan struktural di kosto, inseguridat polí­tiko i falta di stabilidat ta mina e kapasidat di generá entrada.

Reinvertí den e destinashon ta nifiká konkretamente:

• sigui invertí den protekshon di naturalesa i kalidat urbano;
• kontribuí na mantenshoin i mehorashon di infrastruktura i servisionan públiko;
• akselerá sostenibilidat den empresanan;
• garantisá empleo struktural i oportunidatnan di desaroyo pa trahadónan.

Kondishonnan basiko:

Pa hasi e invershonnan aki posibel tin algun kondishon basiko ku mester kumpli kuné; pues ambishonnan obligatorio:

• maneho koherente i di antisipá, ku mira riba mas aña;
• kontrol i kompensashon di oumentonan di subida di kosto pa provishonnan básiko manera energia i awa;
• medionan sufisiente i struktural pa destination marketing, pa asina Boneiru por atraé e bishitantenan adekuá den e momento korekto;
• espasio pa entrepreneurship, sin un akumulashon kontinuo di medidanan ku ta subi kosto.

Sin e kondishonnan basiko aki, ta ser sperá di e sektor pa kontribuí mas, mientras su base ekonómiko ta ser debilitá.

Turismo di kalidat ta un kuestion di eskoho

Boneiru ta skohé korektamente pa turismo di kalidat, adaptá na e eskala di e isla i ku respèt pa naturalesa, kultura i komunidat den kombinashon ku e regulashonan nesesarion. Pero Turismo di kalidat ta rekeri mas ku solamente esakinan. E ta eksigi un marketing di destino ku un enfoke korekto i ku un presupuesto realistiko i sufisiente pa por atraé e tipo di turista ku ta alineá ku e vision di desaroyo di Boneiru.

Responsabilidat ta pidi kolaborashon

E sektor turístiko ta dispuesto pa tuma responsabilidat i kontribuí na un futuro sostenibel pa Boneiru. Esaki, sin embargo, ta posibel solamente den kolaborashon ku gobièrno i partnernan sosial, i a base di ekspektativanan realistiko i maneho ku por wòrdu implementá.

Un sektor turístiko fuerte no ta un luho, sino un kondishon basiko pa kalidat di bida, stabilidat i maneho ku bista riba futuro na Boneiru.

Yamada

BONHATA ta hasi un yamada pa un rumbo kla i balansá: promé krea espasio ekonómiko, siguí pa reinvershon di manera struktural. Ta solamente di e forma aki e ganashinan di turismo realmente por wòrdu utilisá pa kalidat i sostenibilidat di e isla.

Sostenibilidat ta rekerí kapasidat ekonómiko.

Tokante BONHATA

BONHATA ta e organisashon di gremio di alojamentonan i empresanan turístiko na Boneiru i ta kometí pa un desaroyo sostenibel, balanseá i orientá riba futuro di e sektor turístiko, ku atenshon pa ekonomia, naturá i bishibilidat.

FUENTE: BONHATA/LIVE99FM

NEDERLANDS:

ECONOMISCHE DRAAGKRACHT NODIG VOOR HERINVESTERING IN BONAIRE

Kralendijk,Met de publicatie van de cijfers over 2025 kan worden vastgesteld dat Bonaire na vier jaar herstel weer is teruggekeerd naar pre-COVID prestatieniveaus.

Dat 2025 een hersteljaar is geweest, is een belangrijke en positieve mijlpaal voor de toeristische sector. Tegelijkertijd waarschuwt BONHATA dat dit herstel geen vanzelfsprekend fundament biedt voor 2026. Integendeel: de sector staat aan de vooravond van een jaar waarin de druk op prestaties, marges en toekomstbestendigheid verder toeneemt.

Deze signalen zijn gebaseerd op een samenloop van structurele kostenstijgingen waaronder hogere belastingdruk, stijgende water- en elektriciteitstarieven, de verhoging van het minimumloon, in combinatie met een teruglopende luchtcapaciteit. Juist nu is het noodzakelijk om het gesprek over toerisme scherp te voeren: niet als een tegenstelling tussen groei en duurzaamheid, maar als een vraagstuk van economische draagkracht, kwaliteit en gerichte herinvestering in de bestemming.

Toerisme als economische ruggengraat

Toerisme vormt de economische ruggengraat van Bonaire. Het levert werkgelegenheid, ondersteunt ondernemerschap en genereert inkomsten die essentieel zijn voor publieke voorzieningen en maatschappelijke ontwikkeling. Wanneer deze sector structureel onder druk komt te staan, verdwijnt ook de ruimte om bij te dragen aan leefbaarheid, kwaliteit en duurzaamheid.

Een toekomstbestendig Bonaire vraagt daarom om een toeristische sector die financieel gezond blijft, investeringsruimte behoudt en perspectief biedt.

Herinvesteren vereist verdienvermogen

De wens om meer te investeren in natuur, infrastructuur en leefomgeving is terecht en wordt door de sector gedeeld. Maar deze investeringen kunnen alleen worden gerealiseerd wanneer bedrijven voldoende ruimte hebben om te ondernemen en rendement te behalen. Structurele kostenstijgingen, beleidsmatige onzekerheid en gebrek aan voorspelbaarheid ondermijnen dit verdienvermogen.

Herinvesteren in de bestemming betekent concreet:

• Blijvend investeren in natuurbehoud en ruimtelijke kwaliteit;
• Bijdragen aan onderhoud en verbetering van infrastructuur en publieke voorzieningen;
• Versnellen van verduurzaming binnen bedrijven;
• Borgen van stabiele werkgelegenheid en ontwikkelkansen voor werknemers.

Randvoorwaarden zijn niet optioneel

Om deze investeringen mogelijk te maken, zijn randvoorwaarden noodzakelijk, geen vrijblijvende ambities:

• Voorspelbaar en samenhangend beleid, met een duidelijke meerjarige koers;
• Beheersing en compensatie van kostenstijgingen voor basisvoorzieningen zoals energie en water;
• Voldoende en structurele middelen voor destination marketing, zodat Bonaire de juiste bezoekers aantrekt op het juiste moment;
• Ruimte voor ondernemerschap, zonder een voortdurende stapeling van kostenverhogende maatregelen.

Zonder deze randvoorwaarden wordt van de sector verwacht dat zij meer bijdraagt, terwijl haar economische draagvlak juist wordt uitgehold.

Kwaliteitstoerisme vraagt om keuzes

Bonaire kiest terecht voor kwaliteitstoerisme, passend bij de schaal van het eiland en met respect voor natuur, cultuur en gemeenschap. Maar kwaliteitstoerisme vergt meer dan regulering alleen; het vraagt om gerichte destination marketing en voldoende marketingbudget, evenals economische ruimte voor bedrijven om te kunnen investeren. Kwaliteit ontstaat niet uit beperkingen alleen, maar uit gerichte keuzes en voldoende rendement.

Verantwoordelijkheid vraagt samenwerking

De toeristische sector is bereid verantwoordelijkheid te nemen en bij te dragen aan een duurzame toekomst voor Bonaire. Dat kan echter alleen in samenwerking met overheid en maatschappelijke partners, en op basis van realistische verwachtingen en uitvoerbaar beleid.

Een sterke toeristische sector is geen luxe, maar een randvoorwaarde voor leefbaarheid, stabiliteit en toekomstperspectief op Bonaire.

Oproep

BONHATA roept op tot een duidelijke en evenwichtige koers: eerst economische ruimte creëren, daarna structureel herinvesteren. Alleen zo kunnen de opbrengsten van toerisme daadwerkelijk worden ingezet voor de kwaliteit en duurzaamheid van het eiland.

Duurzaamheid vraagt om economische draagkracht.

Over BONHATA

BONHATA is de brancheorganisatie van accommodaties en toeristische bedrijven op Bonaire en zet zich in voor een duurzame, evenwichtige en toekomstbestendige ontwikkeling van de toeristische sector, met oog voor economie, natuur en leefbaarheid.

ENGELS:

ECONOMIC STRENGTH IS ESSENTIAL TO REINVEST IN BONAIRE

Kralendijk, With the publication of the 2025 figures, it can be confirmed that after four years of recovery, Bonaire has returned to pre-COVID performance levels.

The fact that 2025 marked a recovery year is an important and positive milestone for the tourism sector. At the same time, BONHATA warns that this recovery does not provide a solid foundation for 2026. On the contrary, the sector is entering a year in which pressure on performance, margins and long-term resilience is expected to increase.

These signals are based on a combination of structural cost increases, including higher tax pressure, rising water and electricity tariffs, the increase in the minimum wage, combined with declining airlift capacity. Precisely at this moment, it is essential to have a focused discussion about tourism: not as a contrast between growth and sustainability, but as a matter of economic capacity, quality, and targeted reinvestment in the destination.

Tourism; The economic backbone

Tourism forms the economic backbone of Bonaire. It provides employment, supports entrepreneurship and generates revenues that are essential for public services and social development. When this sector comes under sustained pressure, the capacity to contribute to livability, quality and sustainability is also reduced.

A future-proof Bonaire therefore requires a tourism sector that remains financially healthy, retains investment capacity and offers long-term perspective.

Reinvestment requires earning capacity

The call for increased investment in nature, infrastructure and the living environment is justified and widely supported within the sector. However, these investments can only be realized if businesses have sufficient room to operate and generate returns. Structural cost increases, policy uncertainty and a lack of predictability undermine this earning capacity.

Reinvesting in the destination concretely means:

• continued investment in nature conservation and spatial quality;
• contributing to the maintenance and improvement of infrastructure and public facilities;
• accelerating sustainability efforts within businesses;
• safeguarding stable employment and development opportunities for workers.

Preconditions are not optional

To make these investments possible, clear preconditions are required, not optional ambitions:

• predictable and coherent policy, with a clear multi-year direction;
• control and compensation of cost increases for basic utilities such as energy and water;
• sufficient and structural funding for destination marketing, ensuring Bonaire attracts the right visitors at the right time;
• room for entrepreneurship, without a continuous accumulation of cost-increasing measures.

Without these preconditions, the sector is expected to contribute more, while its economic base is simultaneously being eroded.

Quality tourism requires choices

Bonaire rightly chooses quality tourism, aligned with the scale of the island and with respect for nature, culture and community. However, quality tourism requires more than regulation alone; it requires targeted destination marketing, adequate marketing budgets, and economic space for businesses to invest. Quality does not emerge from restrictions alone, but from deliberate choices supported by sufficient returns.

Responsibility requires cooperation

The tourism sector is willing to take responsibility and contribute to a sustainable future for Bonaire. This is only possible through cooperation with government and strategic partners, based on realistic expectations and implementable policy.

A strong tourism sector is not a luxury, but a precondition for livability, stability and long-term perspective on Bonaire.

Call to action

BONHATA calls for a clear and balanced course: first create economic strength, then reinvest structurally. Only in this way can tourism revenues genuinely be used to enhance the quality and sustainability of the island.

Sustainability requires economic capacity.

About BONHATA

BONHATA is the industry association of accommodation providers and tourism businesses on Bonaire and is committed to a sustainable, balanced and future-oriented development of the tourism sector, with attention to the economy, nature and livability.